43
Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi Nedir?
1 Ocak 2002 tarihinden itibaren Türk Medeni Kanunu’nda kabul edilen yasal mal rejimi, “Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi”dir. Eşler evlenirken veya evlilik sırasında noterden başka bir mal rejimi (mal ayrılığı, mal ortaklığı vb.) seçmemişlerse, kanunen bu rejime tabi olurlar.
“Eşler arasında edinilmiş mallara katılma rejiminin uygulanması asıldır.” (TMK m. 202)
1. Rejimin Temel Mantığı
Bu rejimde, eşlerin malları iki gruba ayrılır: Edinilmiş Mallar ve Kişisel Mallar. Boşanma veya ölümle mal rejimi sona erdiğinde, sadece “Edinilmiş Mallar” paylaşıma konu olur; “Kişisel Mallar” paylaşılmaz, sahibinde kalır.
2. Edinilmiş Mallar Nelerdir? (TMK m. 219)
Mal rejimi süresince (evlilik içinde) karşılığı verilerek elde edilen malvarlığı değerleridir:
- Çalışmanın karşılığı olan edinimler (Maaş, ücret, ticari kazanç),
- Sosyal güvenlik kurumlarınca yapılan ödemeler (Emekli ikramiyesi, maaşı vb.),
- Çalışma gücünün kaybı nedeniyle ödenen tazminatlar,
- Kişisel malların gelirleri (Örneğin; miras kalan evin kira geliri, miras kalan paranın faiz geliri),
- Edinilmiş malların yerine geçen değerler.
3. Kişisel Mallar Nelerdir? (TMK m. 220)
Kanun gereği paylaşıma girmeyen ve eşin kendisine ait sayılan mallardır:
- Eşlerden birinin yalnız kişisel kullanımına yarayan eşya (Giysi, saat, makyaj malzemesi vb.),
- Mal rejiminin başlangıcında eşlerden birine ait bulunan mallar (Evlenmeden önce alınan ev, araba),
- Miras yoluyla geçen mallar,
- Karşılıksız kazanma yoluyla (bağış, hibe, piyango) elde edilen mallar,
- Manevi tazminat alacakları.
4. Tasfiye ve Paylaşım (Katılma Alacağı)
Mal rejimi tasfiye edilirken şu formül uygulanır:
- Eşin evlilik içinde edindiği malların değeri bulunur (Aktif).
- Bu mallara ilişkin borçlar çıkarılır (Pasif).
- Kalan değere “Artık Değer” denir.
- Diğer eş, bu artık değerin yarısı (%50) üzerinde hak sahibi olur. Buna “Katılma Alacağı” denir.
Önemli: Eşler bu rejimde malların mülkiyetine ortak olmazlar, sadece malların değeri üzerinden bir “alacak hakkı” elde ederler. Yani evlilik içinde alınan ev kocanın üzerine ise tapu kocada kalır, kadın evin değerinin yarısını “para” olarak talep eder.
Zamanaşımı: Mal rejimi davası (katılma alacağı davası), boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren 10 yıllık zamanaşımı süresine tabidir.