Boşanma Davasında Deliller Ne Zaman Sunulmalıdır?
Boşanma davalarında “haklı olmak” yetmez, haklılığın usulüne uygun ve zamanında sunulan delillerle ispatlanması gerekir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK), delillerin sunulması için katı süreler belirlemiştir. Bu sürelerin kaçırılması, haklı olsanız bile davanın reddedilmesine yol açabilir.
1. Dilekçeler Aşaması (İlk Fırsat)
Delillerin sunulması veya en azından hangi delillere dayanılacağının belirtilmesi gereken ilk aşama, dilekçeler aşamasıdır.
- Davacı: Dava dilekçesinde iddialarını ispatlayacak delillerini (tanık isimleri, banka kayıtları, fotoğraflar vb.) açıkça yazmalı veya “delillerimiz bilahare sunulacaktır” demek yerine hangi vakıayı hangi delille ispatlayacağını belirtmelidir.
- Davalı: Cevap dilekçesinde karşı iddialarını ve savunmalarını destekleyen delillerini bildirmelidir.
2. Ön İnceleme Duruşması (Son Şans)
Dilekçeler aşaması tamamlandıktan sonra mahkeme “Ön İnceleme Duruşması” günü verir. HMK’nın 140/5 maddesi gereğince:
- Hakim, ön inceleme duruşmasında taraflara, dilekçelerinde gösterdikleri ancak henüz sunmadıkları belgeleri sunmaları veya başka yerden getirilecek belgelerin (HTS kayıtları, hastane raporları vb.) getirtilmesi için gerekli açıklamayı yapmaları için iki haftalık kesin süre verir.
- Bu süre içinde delillerini sunmayan veya gerekli işlemleri yapmayan taraf, o delile dayanmaktan vazgeçmiş sayılır.
3. Sonradan Ortaya Çıkan Deliller (İstisna)
HMK m. 145 uyarınca, normalde süresinde sunulmayan delil sonradan kabul edilmez. Ancak şu iki şart varsa mahkeme sonradan sunulan delili kabul edebilir:
- Delilin süresinde sunulmamasının, kişinin kusurundan kaynaklanmayan mücbir bir sebebe dayanması,
- Delilin sonradan elde edilmiş olması (dava açılırken var olmayan veya ulaşılamayan bir delil olması).
Örneğin; dava devam ederken eşin sadakatsizliğini gösteren yeni bir olayın gerçekleşmesi veya yeni bir fotoğrafın ele geçirilmesi durumunda bu delil sunulabilir.
4. Tanık Listesi
Tanıkların isimleri ve adreslerini içeren tanık listesi, ön inceleme duruşmasında verilen kesin süre içinde (genellikle 2 hafta) sunulmalıdır. HMK gereği ikinci bir tanık listesi verilemez. Bu nedenle ilk listede tüm tanıkların eksiksiz bildirilmesi hayati önem taşır.
