Çekişmeli Boşanmada Kusur Kavramı ve Etkileri | Hukuki Rehber

tarafından Avukat Erdal Ersoy Ocak 15, 2026

yazar Avukat Erdal Ersoy Ocak 15, 2026

Çekişmeli Boşanmada Kusur Kavramı

Çekişmeli boşanma davalarının en temel unsuru “kusur”dur. Türk Medeni Kanunu’na göre, boşanmaya karar verilebilmesi için kural olarak davalı tarafın kusurlu olması veya evlilik birliğinin temelinden sarsılmasında ortak hayatın çekilmez hale gelmesinde bir kusurun bulunması gerekir. Kusur tespiti, boşanma davasının sonucunu ve fer’i sonuçlarını (tazminat, nafaka) doğrudan etkiler.

Kusur Çeşitleri

Boşanma davalarında kusur, eşlerin evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerine aykırı davranışlarıdır. Kusurlu davranışlar şunlar olabilir:

Tam Kusur: Bir eşin boşanmaya neden olan olaylarda tek başına kusurlu olması (Örn: Zina, şiddet).
Ağır Kusur: Bir eşin kusurunun diğerine göre daha baskın ve ağır olması.
Eşit Kusur: Her iki eşin de boşanmaya neden olan olaylarda aynı oranda kusurlu olması.
Az Kusur: Bir eşin diğerine göre daha az kusurlu olması.

Kusurun Etkileri

Hakim tarafından yapılan kusur tespiti, boşanma davasının sonuçlarını şu şekilde etkiler:

1. Boşanma Kararı

Boşanmaya karar verilebilmesi için davacı tarafın, davalı tarafın kusurlu olduğunu ispatlaması gerekir. Eğer davalı hiç kusurlu değilse veya davacı tam kusurlu ise (ve davalı itiraz ederse), boşanma davası reddedilebilir.

2. Maddi ve Manevi Tazminat

Tazminat, kusura bağlı bir haktır.

Maddi Tazminat: Mevcut veya beklenen menfaatleri zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu eş, kusurlu eşten maddi tazminat isteyebilir.
Manevi Tazminat: Boşanmaya neden olan olaylar yüzünden kişilik hakları saldırıya uğrayan eş, kusurlu eşten manevi tazminat isteyebilir. Eşit kusur halinde tazminata hükmedilmez.

3. Yoksulluk Nafakası

Yoksulluk nafakası alabilmek için, talep eden eşin boşanmada diğer eşten daha ağır kusurlu olmaması gerekir. Eşit kusurlu eş de yoksulluk nafakası alabilir.

Önemli: Velayet konusunda kusur tek başına belirleyici değildir. Velayette esas olan “çocuğun üstün yararı”dır. Ancak kusurlu davranış çocuğa zarar veriyorsa (şiddet, istismar vb.), bu durum velayeti etkiler.

Kusur Sayılan Davranışlar

Yargıtay kararlarına göre boşanma sebebi sayılan bazı kusurlu davranışlar:

Aldatma (Zina) ve sadakatsiz davranışlar.
Fiziksel şiddet uygulamak.
Hakaret etmek, aşağılamak, küçük düşürmek.
Evi terk etmek veya eşini evden kovmak.
Birlik görevlerini (ekonomik, manevi) ihmal etmek.
Eşinin ailesine kötü davranmak veya görüştürmemek.
Kumar, alkol veya uyuşturucu bağımlılığı.
Cinsel ilişkiden kaçınmak.

Dikkat: Affedilen veya hoşgörü ile karşılanan olaylar kusur olarak dikkate alınmaz. Örneğin, aldatma olayını öğrendikten sonra evliliğe devam eden eş, daha sonra bu sebebe dayanarak boşanma davası açamaz (TMK m. 161/3).