Boşanma Davasında Delillerin Toplanması ve İspat
Çekişmeli boşanma davalarında, iddia edilen kusurlu davranışların (zina, şiddet, terk, onur kırıcı davranış vb.) ispatlanması gerekir. İspat yükü, kural olarak iddiayı ortaya atan taraftadır. Bu nedenle delillerin toplanması, davanın kaderini belirleyen en önemli aşamadır.
1. Hukuka Uygun Delil İlkesi
Boşanma davalarında sunulan delillerin hukuka uygun yollarla elde edilmiş olması şarttır. Hukuka aykırı deliller (örneğin; casus yazılımla elde edilen mesajlar, izinsiz yerleştirilen ses kayıt cihazları) mahkemece dikkate alınmaz ve hükme esas teşkil etmez. Ancak Yargıtay, eşlerin ortak yaşam alanında (evde, arabada) tesadüfen elde edilen bazı delilleri hukuka uygun kabul edebilmektedir.
2. Boşanma Davasında Kullanılabilecek Deliller
Boşanma davalarında sınırlı sayı ilkesi yoktur; yani hukuka uygun her türlü delil ispat aracı olarak kullanılabilir. Sıklıkla başvurulan deliller şunlardır:
- Tanık: Boşanma davalarının en yaygın delilidir. Olayları gören, duyan, bilen kişiler tanık olarak dinletilebilir. Anne, baba, kardeş gibi yakın akrabalar da tanık olabilir.
- HTS Kayıtları: Telefon görüşme dökümleri (kiminle, ne zaman, ne kadar süreyle görüşüldüğü). İçerik bilgisi vermez ancak aldatma şüphesini destekleyebilir.
- Otel Kayıtları: Emniyet Müdürlüğü’nden veya otelden istenen konaklama kayıtları.
- Sosyal Medya Paylaşımları: Facebook, Instagram, Twitter gibi platformlardaki fotoğraf, video, yer bildirimi ve yazışmalar.
- Fotoğraf ve Video Kayıtları: Düğün, nişan, tatil veya günlük hayata dair görüntüler.
- Bank ve Kredi Kartı Kayıtları: Harcama dökümleri, para transferleri.
- Bilirkişi Raporları: Psikolog, pedagog, mali müşavir veya teknik uzmanlardan alınan raporlar.
- Resmi Kurum Kayıtları: Nüfus, tapu, trafik tescil, SGK kayıtları.
- Darp Raporu ve Savcılık Dosyaları: Şiddet iddialarında hastane raporları ve savcılık şikayetleri güçlü delillerdir.
3. Delillerin Sunulma Zamanı
Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na (HMK) göre, taraflar delillerini dilekçeler aşamasında veya en geç ön inceleme duruşmasında verilen süre içinde sunmak zorundadır. Bu süre geçtikten sonra sunulan deliller, karşı tarafın açık muvafakati (rızası) olmadıkça dikkate alınmaz.
4. Mahkemece Resen Araştırılan Hususlar
Boşanma davalarında hakim, tarafların talebi olmasa bile çocukların velayeti ve kamu düzenini ilgilendiren konularda kendiliğinden (resen) araştırma yapabilir ve delil toplayabilir. Ancak boşanma sebebi ve kusur tespiti konularında tarafların sunduğu delillerle bağlıdır.
