Aile Mahkemesi Nedir?
Aile Mahkemesi, aile hukukundan doğan uyuşmazlıkları çözmek amacıyla kurulmuş, uzmanlık gerektiren özel bir mahkemedir. 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun ile hukuk sistemimize girmiştir. Bu mahkemelerin temel amacı, 4787 sayılı Kanun’un 1. maddesinde belirtildiği üzere, ailenin korunması ve aile içi sorunların uzman hakimler ve yardımcı personel (pedagog, psikolog, sosyal çalışmacı) desteğiyle çözüme kavuşturulmasıdır.
Aile Mahkemesinin Görev Alanı
4787 sayılı Kanun’un 4. maddesine göre Aile Mahkemeleri, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun “Aile Hukuku”nu düzenleyen İkinci Kitabında (m. 118 – m. 494 arası) yer alan dava ve işlere bakar. Başlıca görev alanları şunlardır:
- Boşanma Davaları: Anlaşmalı ve çekişmeli boşanma davaları.
- Nafaka Davaları: Tedbir, iştirak, yoksulluk ve yardım nafakası talepleri.
- Velayet ve Kişisel İlişki: Velayetin düzenlenmesi, değiştirilmesi ve çocukla kişisel ilişki kurulması.
- Mal Rejimi Davaları: Boşanma sonrası mal paylaşımı, katılma alacağı ve katkı payı davaları.
- Soybağı Davaları: Babalık davası, soybağının reddi, evlat edinme.
- Nişanlanma: Nişanın bozulmasından doğan tazminat ve hediyelerin iadesi davaları.
- Aile Konutu: Aile konutu şerhi konulması ve aile konutuyla ilgili diğer uyuşmazlıklar.
- Koruma Tedbirleri: 6284 sayılı Kanun kapsamında şiddet mağdurları için koruma kararları.
Aile Mahkemesi Olmayan Yerlerde Durum
Her ilçede Aile Mahkemesi bulunmayabilir. Aile Mahkemesi’nin kurulmadığı yerlerde, bu davalara Asliye Hukuk Mahkemesi, “Aile Mahkemesi Sıfatıyla” bakar. Bu durumda dava dilekçesinde mahkemenin sıfatı mutlaka belirtilmelidir.
Yargılama Usulü
Aile Mahkemelerinde kural olarak yazılı yargılama usulü uygulanır. Ancak nafaka gibi bazı işlerde basit yargılama usulü geçerlidir. Mahkeme, tarafları sulhe teşvik etmekle yükümlüdür. Ayrıca, aile mahkemesi hakimi, davanın devamı süresince gerekli olan geçici önlemleri (tedbir nafakası, velayet, konut tahsisi vb.) kendiliğinden (re’sen) alır.
