Aile Mahkemesinde Dava Açma Süreci ve Şartları

Aile Mahkemeleri, 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun ile kurulmuş özel ihtisas mahkemeleridir. Aile hukukundan kaynaklanan uyuşmazlıkların çözümü için başvurulması gereken merci Aile Mahkemeleridir. Aile Mahkemesi bulunmayan yerlerde ise bu davalara Aile Mahkemesi sıfatıyla Asliye Hukuk Mahkemeleri bakmaktadır.

Aile Mahkemesinin Görev Alanı

Aile Mahkemeleri, Türk Medeni Kanunu’nun İkinci Kitabı’nda (Üçüncü Kısım hariç) yer alan aile hukukuna ilişkin davalara bakmakla görevlidir. Bu kapsamda açılabilen başlıca davalar şunlardır:

• Boşanma davaları (Anlaşmalı ve Çekişmeli)
• Nafaka davaları (Tedbir, İştirak, Yoksulluk, Yardım)
• Velayet ve vesayet davaları
• Mal rejiminin tasfiyesi ve katılma alacağı davaları
• Soybağının kurulması (Babalık davası, Soybağının reddi)
• Evlat edinme işlemleri
• Nişanın bozulmasından kaynaklanan tazminat davaları
• Aile konutu şerhi konulması
• 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma tedbiri kararları

Dava Dilekçesinin Hazırlanması

Aile Mahkemesinde dava açmak için, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 119. maddesinde belirtilen şartları taşıyan bir dava dilekçesi hazırlanmalıdır. Dilekçede eksiklik bulunması, davanın reddine veya sürecin uzamasına neden olabilir.

Dava Dilekçesinde Bulunması Gereken Zorunlu Unsurlar:

• Mahkemenin adı (Örneğin: Ankara Nöbetçi Aile Mahkemesi Sayın Hakimliği’ne)
• Davacı ile davalının adı, soyadı ve adresleri
• Davacının Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası (Yabancılar için pasaport veya yabancı kimlik numarası)
• Varsa tarafların kanuni temsilcilerinin ve davacı vekilinin adı, soyadı ve adresleri
• Davanın konusu ve malvarlığı haklarına ilişkin davalarda dava değeri
• Davacının iddiasının dayanağı olan bütün vakıaların sıra numarası altında açık özetleri
• İddia edilen her bir vakıanın hangi delillerle ispat edileceği
• Dayanılan hukuki sebepler
• Açık bir şekilde talep sonucu
• Davacının, varsa kanuni temsilcisinin veya vekilinin imzası

Yetkili Mahkeme (Nerede Dava Açılır?)

Davanın hangi yerdeki Aile Mahkemesinde açılacağı (yetki), dava türüne göre değişiklik gösterir. Genel yetki kuralı HMK gereği davalının yerleşim yeri mahkemesidir. Ancak Aile Hukuku’nda özel yetki kuralları da mevcuttur.

• Boşanma Davaları: Türk Medeni Kanunu’nun 168. maddesine göre; boşanma veya ayrılık davalarında yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir.
• Nafaka Davaları: Boşanmadan sonra açılacak nafaka davalarında yetkili mahkeme, Türk Medeni Kanunu’nun 177. maddesi uyarınca nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesidir.
• Diğer Davalar: Genel olarak davalının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir (HMK m. 6).

Dava Harçları ve Masraflar

Dava açılırken, Harçlar Kanunu gereği belirlenen başvuru harcı, peşin harç ve gider avansının mahkeme veznesine yatırılması gerekir. Gider avansı, tebligat giderleri, bilirkişi ücretleri ve tanık ücretleri gibi yargılama giderlerini karşılamak için alınır. Adli yardım talebi olan ve ekonomik durumu yetersiz olan kişiler, gerekli belgeleri sunarak harç ve masraflardan muaf tutulmayı talep edebilirler.

Yargılama Süreci

Aile Mahkemesindeki yargılama süreci genel olarak şu aşamalardan oluşur:

1. Dilekçeler Aşaması: Dava dilekçesi, cevap dilekçesi, cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçelerinin sunulması.
2. Ön İnceleme Duruşması: Tarafların iddia ve savunmalarının tespiti, uyuşmazlık konularının belirlenmesi ve sulhe teşvik.
3. Tahkikat Aşaması: Delillerin toplanması, tanıkların dinlenmesi, bilirkişi incelemesi ve dosyanın esastan incelenmesi.
4. Sözlü Yargılama: Tarafların son sözlerinin alınması.
5. Hüküm: Mahkemenin kararını vermesi.

Aile Mahkemesi kararlarına karşı, kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde İstinaf kanun yoluna (Bölge Adliye Mahkemesi) başvurulabilir.