Velayeti Olmayan Anne ya da Babanın Yanında Yatılı Kalabilir mi?
Velayet hakkı kendisine verilmeyen ebeveynin (anne veya baba) çocukla kişisel ilişki kurma hakkı, Türk Medeni Kanunu’nun 323. maddesi ile güvence altına alınmıştır. Bu hakkın kapsamı, çocuğun yaşına, gelişimine ve üstün yararına göre mahkeme tarafından belirlenir. En çok merak edilen konulardan biri de, kişisel ilişkinin “yatılı” olup olamayacağıdır.
Yaş Gruplarına Göre Yatılı Kalma Düzeni
Yargıtay uygulamalarında ve Aile Mahkemesi kararlarında, çocuğun yaşı yatılı kişisel ilişkinin belirlenmesinde en önemli kriterdir.
0-3 Yaş Grubu (Bebeklik ve Emzirme Dönemi)
Bu yaş grubundaki çocuklar, biyolojik ve psikolojik olarak anne bakımına ve şefkatine (özellikle emzirme nedeniyle) mutlak derecede muhtaç kabul edilir. Bu nedenle, genellikle yatılı kişisel ilişki kurulmaz. Görüşmeler, ayın belirli günlerinde gündüz saatlerinde (örneğin 10:00 – 17:00 arası) olacak şekilde düzenlenir.
3-6 Yaş Grubu (Okul Öncesi Dönem)
Çocuğun anneye olan mutlak bağımlılığının azaldığı bu dönemde, mahkemeler çocuğun gelişimine göre yavaş yavaş yatılı görüşmelere izin verebilir. Ancak bu, her durumda geçerli değildir; çocuğun babaya/anneye alışkın olması ve ortamın uygunluğu değerlendirilir.
6 Yaş ve Üzeri (Okul Çağı)
Okul çağına gelmiş çocuklar için, velayeti olmayan ebeveynle yatılı kişisel ilişki kurulması asıldır. Yargıtay, okul çağındaki çocukların babalarıyla (veya velayeti olmayan anneleriyle) hafta sonları, sömestr tatillerinde ve yaz tatillerinde belirli süreler boyunca yatılı kalmasını, çocuğun ruhsal gelişimi için zorunlu g��rmektedir.
Yatılı Kalmayı Engelleyen Durumlar
Çocuğun yaşı uygun olsa bile, aşağıdaki durumlarda mahkeme yatılı kişisel ilişkiye izin vermeyebilir:
- Ebeveynin evinin çocuk için uygun olmaması (fiziksel koşullar, hijyen vb.),
- Ebeveynin alkol veya uyuşturucu bağımlılığı gibi çocuğun güvenliğini tehlikeye atacak durumları,
- Çocuğa yönelik şiddet veya istismar geçmişi,
- Çocuğun sağlık durumu (sürekli bakım gerektiren özel bir hastalık vb.).
İlgili Yargıtay Kararları Işığında
“Kişisel ilişki düzenlenirken çocuğun yaşı, eğitimi ve menfaatleri ile babalık duygusunun tatmini arasında adil bir denge kurulmalıdır. Çocuğun yaşı müsait ise ve babanın yanında kalmasına engel ciddi bir durum yoksa, kişisel ilişkinin yatılı olarak düzenlenmesi gerekir. Sadece gündüz saatlerinde görüşme, ebeveyn-çocuk ilişkisinin sağlıklı gelişimi için yetersiz kalabilir.”
Sonuç olarak, velayeti olmayan ebeveynin çocuğu yatılı alabilmesi için çocuğun belirli bir yaşa (genellikle 3 yaşından sonra kademeli olarak, 6 yaşından sonra tam olarak) gelmiş olması beklenir. Ancak her somut olayda çocuğun “üstün yararı” gözetilerek farklı kararlar verilebilir.
