54
Boşanmada Mal Paylaşımı Davası
Mal paylaşımı davası, boşanma ile sona eren evlilik birliğinde eşlerin evlilik süresince edindikleri malların tasfiyesini ve paylaşımını konu alan bir dava türüdür. Türk Medeni Kanunu’na göre yasal mal rejimi “edinilmiş mallara katılma rejimi” olup, aksi kararlaştırılmadıkça paylaşım bu esaslara göre yapılır.
TMK Madde 225: “Mal rejimi, eşlerden birinin ölümü veya başka bir mal rejiminin kabulüyle sona erer. Mahkemece evliliğin iptal veya boşanma sebebiyle sona erdirilmesine veya mal ayrılığına geçilmesine karar verilmesi hâllerinde, mal rejimi dava tarihinden geçerli olmak üzere sona erer.”
Mal Paylaşımı Davasının Konusu Nedir?
Bu davada talep edilebilecek üç temel alacak türü vardır:
- Katılma Alacağı: Yasal mal rejimi döneminde (01.01.2002 sonrası) edinilen malların “artık değerinin” yarısıdır.
- Değer Artış Payı Alacağı: Bir eşin diğer eşe ait malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına kendi kişisel malından yaptığı katkıdır.
- Katkı Payı Alacağı: 01.01.2002 tarihinden önceki mal ayrılığı rejimi döneminde alınan mallara yapılan katkının karşılığıdır.
Dava Nerede ve Hangi Mahkemede Açılır?
Görevli Mahkeme: Aile Mahkemesidir. Aile Mahkemesinin bulunmadığı yerlerde Asliye Hukuk Mahkemesi, Aile Mahkemesi sıfatıyla davaya bakar.
Yetkili Mahkeme (TMK m. 214):
- Boşanma veya evliliğin iptali durumunda: Boşanma davasına bakmaya yetkili olan mahkeme.
- Ölüm durumunda: Ölenin son yerleşim yeri mahkemesi.
- Diğer durumlarda: Davalı eşin yerleşim yeri mahkemesi.
Dava Ne Zaman Açılabilir?
Mal paylaşımı davası, kural olarak mal rejimi sona erdikten sonra görülür. Mal rejimi, boşanma davasının açılmasıyla sona erer ancak tasfiyenin yapılabilmesi için boşanma kararının kesinleşmesi şarttır.
Bu nedenle:
- Boşanma davası ile birlikte mal paylaşımı davası da açılabilir. Ancak mahkeme, boşanma davasının sonucunu bekletici mesele yapar. Yani önce boşanma kararı verilir ve kesinleşir, ardından mal paylaşımı dosyası görülmeye devam eder.
- Boşanma davası bittikten sonra ayrı bir dava olarak da açılabilir.
Zamanaşımı: Mal rejiminin tasfiyesinden doğan dava hakkı, boşanma hükmünün kesinleşmesinin üzerinden 10 yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (TBK m. 146). (TMK m. 178’deki 1 yıllık süre, boşanmanın fer’i niteliğindeki maddi-manevi tazminat ve nafaka içindir, mal paylaşımı için değildir.)
İpucu: Mal kaçırma ihtimaline karşı, mal paylaşımı davası açıldığında mahkemeden dava konusu mallar üzerine ihtiyati tedbir konulması talep edilmelidir.
