Katkı Payı Alacağı Nedir?
Boşanma veya mal rejiminin sona ermesi durumunda, eşlerin birbirlerinin malvarlıklarına yaptıkları maddi katkıların talep edilmesi hukuki bir haktır. Bu talep, malın edinildiği tarihe ve uygulanan mal rejimine göre “Katkı Payı Alacağı” veya “Değer Artış Payı Alacağı” olarak adlandırılır.
1. 01.01.2002 Öncesi: Katkı Payı Alacağı
Türk Medeni Kanunu’nun yürürlüğe girdiği 01.01.2002 tarihinden önce eşler arasında yasal olarak “Mal Ayrılığı Rejimi” geçerliydi. Bu dönemde edinilen mallar kimin üzerine kayıtlıysa onun sayılırdı. Ancak, diğer eş bu malın alınmasına maddi bir katkıda bulunmuşsa (örneğin; altınlarını bozdurmuş, maaşını vermiş, miras parasını katmışsa), bu katkısını “Katkı Payı Alacağı” davası ile geri isteyebilir.
Hesaplama Yöntemi
Katkı payı alacağı hesaplanırken, eşin yaptığı katkının malın alım değerine oranı bulunur. Bu oran, malın dava tarihindeki sürüm (rayiç) değeri ile çarpılarak ödenecek miktar belirlenir.
2. 01.01.2002 Sonrası: Değer Artış Payı Alacağı
Yeni Türk Medeni Kanunu ile birlikte, eşlerden biri diğerine ait bir malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına hiç ya da uygun bir karşılık almaksızın katkıda bulunmuşsa, bu katkısını “Değer Artış Payı Alacağı” olarak talep edebilir (TMK m. 227).
Bu alacak, tasfiye sırasındaki (karar tarihindeki) güncel değer üzerinden hesaplanır. Eğer mal değer kaybetmişse, katkının başlangıçtaki değeri esas alınır.
Dava Açma Süresi (Zamanaşımı)
Katkı payı ve değer artış payı davaları, boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren 10 yıllık zamanaşımı süresine tabidir (TBK m. 146). Bu süre içinde dava açılmadığı takdirde hak zamanaşımına uğrar.
