Çocuğun Üstün Yararı İlkesi ve Velayet
Velayet davalarının en temel ve vazgeçilmez kriteri “çocuğun üstün yararı”dır. Bu ilke, ulusal (Türk Medeni Kanunu) ve uluslararası (Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi) hukuk normlarında açıkça yer alır. Hakim, ebeveynlerin taleplerinden, kusurlarından veya sosyal statülerinden bağımsız olarak, öncelikle çocuğun menfaatini gözetmek zorundadır.
Çocuğun Üstün Yararı Nedir?
Çocuğun üstün yararı, çocuğun bedensel, zihinsel, ruhsal, ahlaki ve toplumsal gelişiminin en iyi şekilde sağlanmasıdır. Bu kavram şunları içerir:
- Çocuğun sevgi, şefkat ve ilgi görmesi.
- Sağlıklı bir ortamda büyümesi ve beslenmesi.
- Eğitim ve öğretim hayatının aksamaması.
- Psikolojik dengesinin korunması.
- Kardeşleriyle bir arada olması.
- Alıştığı çevreden koparılmaması.
Velayet Kararında Üstün Yararın Rolü
Hakim, velayet kararını verirken ebeveynlerin eşitliğini değil, çocuğun kimin yanında daha iyi yetişeceğini araştırır. Örneğin:
- Anne çalışmıyor olsa bile, çocuğa daha iyi bakabilecekse ve çocuk anneye daha düşkünse velayet anneye verilebilir.
- Baba daha zengin olsa bile, çocukla ilgilenmiyorsa veya şiddet uyguluyorsa velayeti alamayabilir.
- Eşlerden biri diğerini aldatsa bile (zina), bu durum çocuğa karşı bir ihmal veya istismar içermiyorsa, velayet kararı bu kusurdan bağımsız olarak çocuğun yararına göre verilir.
Yargıtay Uygulaması
Yargıtay, çocuğun üstün yararını “çocuğun geleceğini güvence altına almak” olarak tanımlar. Bu kapsamda, çocuğun yaşına, gelişimine ve ihtiyaçlarına göre velayet değerlendirmesi yapılır. İdrak çağındaki çocuğun görüşü de bu yararın tespitinde önemli bir veridir.
