Boşanmış Annenin Çocuğa Kendi Soyadını Vermesi
Geleneksel olarak ve yasal düzenlemeler gereği, evlilik birliği içinde doğan çocuklar babanın soyadını alır. Boşanma sonrasında velayet anneye verilse bile, çocuk babanın soyadını taşımaya devam ederdi. Ancak Anayasa Mahkemesi’nin verdiği emsal kararlar ve Yargıtay içtihatları ile bu durum değişmiştir.
1. Çocuğa Annenin Soyadının Verilmesi Mümkün Mü?
Evet, mümkündür. Boşanma sonrasında velayet hakkı tek başına anneye verilmişse, anne çocuğun soyadının kendi soyadı ile değiştirilmesini talep edebilir. Anayasa Mahkemesi, velayet hakkına sahip annenin çocuğun soyadını belirleme hakkının engellenmesini, cinsiyet temelli ayrımcılık olarak değerlendirmiş ve hak ihlali saymıştır.
2. Çocuğun Soyadını Değiştirmek İçin Ne Yapılmalı?
Çocuğun soyadının annenin soyadı ile değiştirilebilmesi için kendiliğinden bir süreç işlemez. Annenin, Aile Mahkemesi’nde “çocuğun soyadının değiştirilmesi davası” açması gerekmektedir. Bu dava, çocuğun soyadının değiştirilmesinde hukuki yararı olduğunu ispat etmelidir.
3. Hangi Şartlar Aranır?
Mahkemeler, çocuğun soyadının değiştirilmesine karar verirken “çocuğun üstün yararını” gözetir. Şu durumlar haklı sebep olarak kabul edilebilir:
- Çocuğun soyadının anneden farklı olmasının sosyal hayatta (okul, hastane vb.) zorluklar yaratması.
- Babanın çocukla ilgilenmemesi, manevi bağın kopması.
- Çocuğun kendisini annenin soyadı ile tanıması ve bu soyadını benimsemesi.
- Çocuğun psikolojisinin olumsuz etkilenmesi.
4. Yargıtay’ın Görüşü
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi de Anayasa Mahkemesi kararlarına uyarak, velayet hakkı annede olan çocuğun soyadının annenin soyadı ile değiştirilebileceğine hükmetmektedir. Bu konuda açılan davalarda, “babanın soyadını alması yasa gereğidir” şeklindeki gerekçelerle davanın reddedilmesi artık hukuka aykırı bulunmaktadır. (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2018/1306 E., 2018/4719 K.)
