Ücret Alacaklarında Zamanaşımı Süresi (5 Yıl)
İşçinin emeğinin karşılığı olan ücret alacakları, sonsuza kadar talep edilebilen bir hak değildir. Belirli bir süre içinde talep edilmeyen haklar, hukuken “zamanaşımına” uğrar ve işveren tarafından bu durum ileri sürüldüğünde dava reddedilebilir. Bu nedenle işçilerin haklarını kaybetmemeleri için zamanaşımı sürelerine dikkat etmeleri hayati önem taşır.
Yasal Dayanak: 5 Yıllık Süre
4857 sayılı İş Kanunu’nun 32. maddesi, ücret alacaklarındaki zamanaşımı süresini net bir şekilde belirlemiştir:
Madde 32/son – Ücret alacaklarında zamanaşımı süresi beş yıldır.
Ayrıca Borçlar Kanunu’nun 147. maddesi de ücret gibi dönemsel edimler için 5 yıllık zamanaşımı süresini öngörmüştür.
Hangi Alacaklar 5 Yıllık Zamanaşımına Tabidir?
İş Kanunu’ndaki “ücret” kavramı geniş yorumlanır. Sadece aylık çıplak maaş değil, ücrete bağlı tüm haklar 5 yıllık zamanaşımına tabidir:
- Aylık ücret (maaş),
- Fazla mesai ücreti,
- Hafta tatili ücreti,
- Ulusal bayram ve genel tatil ücreti,
- Yıllık izin ücreti,
- İkramiye, prim ve yol-yemek yardımları.
- Kıdem tazminatı (12.10.2017 sonrası fesihlerde 5 yıl),
- İhbar tazminatı (12.10.2017 sonrası fesihlerde 5 yıl).
Önemli Not: Kıdem ve ihbar tazminatları için zamanaşımı süresi daha önce 10 yıldı. Ancak 7036 sayılı Kanun ile yapılan değişiklikle, 12 Ekim 2017 tarihinden sonra sona eren iş sözleşmelerinden doğan tazminatlar için zamanaşımı süresi 5 yıla indirilmiştir.
Zamanaşımı Ne Zaman Başlar?
Zamanaşımı süresinin başlangıcı, alacağın “muaccel olduğu” (ödenmesi gerektiği) tarihtir.
- Ücret, Fazla Mesai vb. İçin: Her ayın ücreti, o ayın ödeme gününde muaccel olur. Zamanaşımı her ay için ayrı ayrı işlemeye başlar. Örneğin, Ocak 2020 maaşı için zamanaşımı Şubat 2020’de başlar ve Şubat 2025’te dolmuş olur.
- Yıllık İzin Ücreti İçin: Yıllık izin ücreti alacağı, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihte muaccel olur. Bu nedenle zamanaşımı fesih tarihinden itibaren başlar.
- Tazminatlar İçin: Kıdem ve ihbar tazminatı da iş sözleşmesinin feshedildiği tarihte doğar ve zamanaşımı bu tarihten itibaren işlemeye başlar.
Zamanaşımını Kesen Haller
Zamanaşımı süresi işlerken bazı durumlar süreyi keser (sıfırlar) ve süre yeniden işlemeye başlar:
- İşverenin borcu ikrar etmesi (kabul etmesi),
- Kısmi ödeme yapılması,
- Dava açılması veya icra takibi yapılması,
- Arabulucuya başvurulması (Arabuluculuk süresince zamanaşımı durur, işlemez).
