Belirsiz Süreli İş Sözleşmesi Nedir?
İş hukukunda sözleşme özgürlüğü olsa da kanun koyucu işçi lehine olan yorum ilkesi gereği, iş sözleşmelerinin kural olarak “belirsiz süreli” olduğunu kabul etmiştir. İş hayatının olağan akışı, sözleşmelerin bir süreyle sınırlandırılmamasını gerektirir. Peki, belirsiz süreli iş sözleşmesi tam olarak ne anlama gelir?
Kanuni Tanım
4857 sayılı İş Kanunu’nun 11. maddesinin birinci fıkrasına göre:
Bu tanıma göre, eğer taraflar sözleşmenin ne zaman sona ereceğini (bitiş tarihini) kararlaştırmamışlarsa veya işin niteliği gereği bir bitiş öngörülemiyorsa, bu sözleşme belirsiz sürelidir. Yani, sözleşme yapılırken “Bu iş 1 yıl sürecek” gibi bir ifade kullanılmamışsa, o sözleşme belirsiz süreli kabul edilir.
Belirsiz Süreli Sözleşmenin Özellikleri
- Sürenin Belirsizliği: Sözleşmenin sona erme tarihi önceden belirlenmemiştir. Taraflardan biri feshedene kadar sözleşme devam eder.
- Fesih Bildirimi Zorunluluğu: Sözleşmeyi sona erdirmek isteyen taraf (işçi veya işveren), kanunda belirtilen ihbar sürelerine uymak zorundadır. Aksi takdirde ihbar tazminatı ödemekle yükümlü olur.
- İş Güvencesi: Belirsiz süreli iş sözleşmesiyle çalışan işçiler, iş güvencesi hükümlerinden (işe iade davası açma hakkı) yararlanabilirler. Belirli süreli sözleşmelerde bu hak kural olarak yoktur.
- Kıdem Tazminatı: Belirsiz süreli sözleşmenin işveren tarafından haksız feshi veya işçi tarafından haklı nedenle feshi halinde, koşulları oluşmuşsa kıdem tazminatı ödenir.
Belirli Süreli Sözleşmenin Belirsiz Süreliye Dönüşmesi
İş Kanunu, belirli süreli sözleşmelerin kötüye kullanılmasını engellemek için önemli bir hüküm getirmiştir. Eğer belirli süreli bir iş sözleşmesi, esaslı bir neden olmaksızın birden fazla kez (zincirleme) yenilenirse, bu sözleşme başlangıçtan itibaren belirsiz süreli kabul edilir (İş Kanunu Md. 11/2). Bu durumda işçi, belirsiz süreli sözleşmenin sağladığı tüm haklardan yararlanır.
Önemli Ayrım: “Sürekli iş” ile “belirsiz süreli iş sözleşmesi” aynı şey değildir. Sürekli iş, niteliği gereği 30 günden fazla süren iştir. Belirsiz süreli iş sözleşmesi ise sözleşmenin süresine ilişkin bir hukuki nitelemedir.
Sonuç
Belirsiz süreli iş sözleşmesi, işçiye iş güvencesi, ihbar tazminatı ve kıdem tazminatı gibi hayati hakları sağlayan temel sözleşme türüdür. İşverenin işçiyi keyfi olarak işten çıkarmasını zorlaştırır ve çalışma barışına katkıda bulunur. Bu nedenle, aksi açıkça ve hukuka uygun şekilde kararlaştırılmadıkça, her iş sözleşmesi belirsiz süreli sayılır.
