Ücret Alacaklarında Faiz Oranı (Mevduata Uygulanan En Yüksek Faiz)
İşçi alacakları söz konusu olduğunda, paranın zaman değerini korumak ve işçinin gecikmeden doğan zararını karşılamak için uygulanacak faiz oranı büyük önem taşır. Genel kural olan yasal faiz (%9) enflasyon karşısında yetersiz kaldığı için, İş Kanunu ücret alacakları için özel ve daha yüksek bir faiz türü belirlemiştir.
Yasal Dayanak: İş Kanunu Madde 34
4857 sayılı İş Kanunu’nun 34. maddesi, gününde ödenmeyen ücretler için uygulanacak faiz oranını şu şekilde düzenlemiştir:
Madde 34 – Gününde ödenmeyen ücretler için mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı uygulanır.
Bu hüküm, işçinin ücretini (maaşını) zamanında alamaması durumunda, işverenin bankaların mevduat hesaplarına uyguladığı en yüksek faiz oranı üzerinden temerrüt faizi ödemek zorunda olduğunu belirtir.
Hangi Alacaklar İçin Geçerlidir?
“Mevduata uygulanan en yüksek faiz” kuralı, İş Kanunu anlamındaki geniş anlamda ücret kavramına giren şu alacaklar için geçerlidir:
- Aylık temel ücret (Maaş),
- Fazla mesai ücreti,
- Hafta tatili ücreti,
- Ulusal bayram ve genel tatil ücreti,
- İkramiye ve primler.
Önemli Ayrım: Kıdem tazminatı için de “mevduata uygulanan en yüksek faiz” uygulanır (1475 sayılı Kanun Md. 14). Ancak ihbar tazminatı ve yıllık izin ücreti alacakları için yasal faiz (%9) uygulanır. Yıllık izin ücreti, iş sözleşmesi sona erdiğinde ücrete dönüşse de Yargıtay uygulaması bu alacak için yasal faiz işletilmesi yönündedir.
Faiz Başlangıç Tarihi (Temerrüt)
Faizin işlemeye başlaması için alacağın muaccel olması ve işverenin temerrüde düşürülmesi gerekir:
- Dava Açılmadan Önce: İşçi, işverene noterden ihtarname çekerek ödeme talep ederse, ihtarnamede verilen sürenin bitiminden itibaren faiz işlemeye başlar.
- Dava İle Birlikte: İhtarname çekilmemişse, dava açıldığı veya ıslah (miktar artırımı) yapıldığı tarihten itibaren faiz işler.
- Kıdem Tazminatı: Kıdem tazminatında faiz, iş sözleşmesinin feshedildiği tarihten itibaren kendiliğinden işlemeye başlar (ihtara gerek yoktur).
Faiz Oranı Nasıl Belirlenir?
Mahkemeler, “mevduata uygulanan en yüksek faiz” oranını belirlerken, o dönemde bankaların 1 yıllık mevduata uyguladıkları fiili faiz oranlarını esas alır. Bu oranlar Merkez Bankası kayıtlarından veya bilirkişi incelemesiyle tespit edilir. Bu oran değişken olup, yasal faizden çok daha yüksek seviyelerde (örneğin %40-%50 gibi) gerçekleşebilir.
