Sendikal Tazminat ve İşe İade İlişkisi

Sendikal nedenle yapılan fesihler, iş hukukunda en ağır koruma gören fesih türlerindendir. İşçi, iş sözleşmesinin sendikal nedenle feshedildiğini iddia ederek hem işe iade davası açabilir hem de sendikal tazminat talep edebilir. Bu iki kurum arasındaki ilişki ve uygulama farkları önemlidir.

Sendikal Nedenle Fesih ve Güvenceler

Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nun 25. maddesi, işçilerin sendikaya üye olmaları veya sendikal faaliyetlere katılmaları nedeniyle işten çıkarılamayacağını düzenler. Sendikal nedenle işten çıkarılan işçi, iş güvencesi kapsamında olsun veya olmasın, sendikal tazminat talep edebilir.

İşe İade Davasında Sendikal Neden

İş güvencesi kapsamında olan bir işçi, sendikal nedenle işten çıkarıldığında işe iade davası açar. Mahkeme feshin sendikal nedene dayandığını tespit ederse, şu sonuçlar doğar:

• Feshin Geçersizliği: Fesih geçersiz sayılır ve işçinin işe iadesine karar verilir.
• Sendikal Tazminat: İşçiye, işe başlatılıp başlatılmadığına bakılmaksızın, en az bir yıllık ücreti tutarında sendikal tazminata hükmedilir.
• İşe Başlatmama Tazminatı Yoktur: Sendikal tazminata hükmedildiği için, ayrıca işe başlatmama tazminatına (4-8 ay) hükmedilmez.
• Boşta Geçen Süre Ücreti: İşçi, boşta geçen süresi için (en çok 4 ay) ücretini ve diğer haklarını talep edebilir.

İş Güvencesi Kapsamında Olmayanlar İçin Durum

İşyerinde 30’dan az işçi çalışıyorsa veya işçi 6 aydan az kıdeme sahipse, bu işçi işe iade davası açamaz. Ancak, feshin sendikal nedene dayandığını iddia ederek doğrudan sendikal tazminat davası (kötüniyet tazminatı yerine) açabilir. Bu durumda tazminat yine en az bir yıllık ücret tutarındadır.

İspat Yükü

Normal işe iade davalarında feshin geçerli sebebe dayandığını ispat yükü işverendedir. Ancak sendikal nedenle fesih iddiasında, feshin sendikal nedene dayandığını ispat yükü işçiye aittir. İşçi, sendikalı olduğu için veya sendikal faaliyet yürüttüğü için işten çıkarıldığını tanık, yazışma vb. delillerle kanıtlamalıdır.