Fazla Mesai Alacaklarında Hangi Faiz Oranı Uygulanır?
İş davalarında alacağın aslı kadar, uygulanacak faiz oranı ve faizin başlangıç tarihi de büyük önem taşır. İş Kanunu, işçi alacaklarını korumak amacıyla normal borçlar hukukundaki “yasal faiz” yerine çok daha yüksek bir faiz türü öngörmüştür.
1. Uygulanacak Faiz Türü: Mevduat Faizi
İş Kanunu’nun 34. maddesi uyarınca; günü gününe ödenmeyen fazla mesai ücretleri için “mevduata uygulanan en yüksek faiz” işletilir. Bu faiz oranı, bankaların bir yıllık mevduat hesaplarına uyguladığı en yüksek oran esas alınarak belirlenir.
- Bu faiz türü, enflasyon karşısında işçinin parasının değer kaybetmesini önlemeyi amaçlar.
- Yasal faiz (genellikle %9-24 bandında iken), mevduat faizi piyasa koşullarına göre %40-50’lere kadar çıkabilmektedir.
2. Faizin Başlangıç Tarihi (Temerrüt)
Faiz, alacağın “muaccel” olduğu (yani ödenmesi gereken son günün geçtiği) tarihten itibaren işlemeye başlar:
- İş İlişkisi Sürerken: Mesai yapılan ayı takip eden maaş ödeme gününden itibaren.
- İhtarname ile: İşçi, işverene ihtar çekerek “şu kadar mesaimi öde” dediği tarihten itibaren işvereni temerrüde düşürmüş sayılır.
- Dava/Arabuluculuk Tarihi: İhtar çekilmemişse, davanın veya arabuluculuk başvurusunun yapıldığı tarihten itibaren faiz başlar.
3. Hesaplama Nasıl Yapılır?
Mahkemeler, TCMB (Merkez Bankası) verilerini veya kamu bankalarından gelen yazı cevaplarını esas alır. Bilirkişiler, fazla mesai alacağını hesapladıktan sonra, her ayın alacağı için o dönemin en yüksek mevduat faiz oranını tek tek uygular.
4. Neden Yasal Faiz Değil?
Eğer işveren sadece yasal faiz ödeseydi, mesaileri geç ödemek işveren için karlı bir “kredi” haline gelebilirdi. Mevduat faizi kuralı, işvereni ücretleri vaktinde ödemeye teşvik eden caydırıcı bir yaptırımdır.
Sonuç olarak; fazla mesai alacağı olan işçiler sadece ana parayı değil, piyasa koşullarına uygun en yüksek faizi de talep etme hakkına sahiptir. Bu hak, işçinin emeğinin ekonomik değerinin korunmasıdır.
