Banka Promosyonlarının İşçiye Ödenmesi
İşverenlerin maaş ödemelerini banka üzerinden yapmaları karşılığında bankadan aldıkları “promosyon” ödemelerinin işçilere dağıtılıp dağıtılmayacağı, iş hukukunda uzun süredir tartışılan bir konudur. Bu konuda kamu ve özel sektör ayrımı büyük önem taşır.
1. Kamu Sektöründe Durum
Kamu kurum ve kuruluşlarında banka promosyonlarının ödenmesi, Başbakanlık tarafından yayımlanan 2007/21 sayılı genelge ile düzenlenmiştir. Bu genelge uyarınca, kamu kurumlarının bankalarla yaptığı protokoller neticesinde alınan promosyonların tamamının çalışanlara ödenmesi zorunludur.
2. Özel Sektörde Durum
Özel sektörde banka promosyonlarının işçiye ödenmesi konusunda doğrudan bir yasal zorunluluk bulunmamaktadır. 4857 sayılı İş Kanunu’nda promosyon ödemelerine dair bir hüküm yer almaz.
Yargıtay Kararı: Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin yerleşik içtihatlarına göre; işveren ile banka arasındaki anlaşmadan doğan promosyon bedeli işverene aittir. İş sözleşmesinde veya toplu iş sözleşmesinde özel bir hüküm yoksa, işverenin bu bedeli işçiye dağıtma zorunluluğu yoktur.
3. Promosyonun İşçiye Ödenmesi Gereken Haller
Aşağıdaki durumlarda özel sektör işvereni de promosyonu ödemekle yükümlü hale gelebilir:
- İş Sözleşmesi: Bireysel iş sözleşmesinde “banka promosyonları işçiye ödenir” maddesi varsa,
- Toplu İş Sözleşmesi (TİS): Sendika ile yapılan sözleşmede bu yönde bir hüküm yer alıyorsa,
- İşyeri Uygulaması: İşveren geçmiş yıllarda bu ödemeyi düzenli olarak yapmışsa (işyeri teamülü).
4. Promosyon Ücret midir?
Banka tarafından doğrudan işçinin hesabına yatırılan promosyonlar, işveren tarafından ödenmediği için kural olarak SGK primine tabi değildir. Ancak işveren bankadan parayı alıp kendisi işçiye dağıtırsa, bu ödeme “ikramiye” niteliğinde değerlendirilerek vergi ve prim kesintisine tabi tutulabilir.
Önemli Uyarı: Maaşların bankaya yatırılması zorunluluğu (5 ve üzeri işçi için, 2025’ten itibaren 3 ve üzeri olması beklenmektedir) ile promosyon ödemesi karıştırılmamalıdır. Bankaya yatırma bir yükümlülük, promosyon ise bankanın sunduğu bir teşviktir.
Sonuç olarak; banka promosyonları özel sektörde kural olarak işverenin inisiyatifindedir. Ancak işçilerin bu hakkı iş sözleşmelerine ekletmeleri, yasal bir alacak hakkı kazanmaları için tek yoldur.
