Alt İşveren İşçisinin İşe İade Davası Kime Açılır?
Asıl işveren-alt işveren (taşeron) ilişkisinin bulunduğu işyerlerinde çalışan işçilerin işe iade davasını kime karşı yöneltecekleri, davanın usulden reddedilmemesi için en kritik hukuki basamaktır. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu ile getirilen yenilikler, bu süreçte hem arabuluculuk hem de dava aşamasında “zorunlu dava arkadaşlığına” benzer bir yapı oluşturmuştur.
1. Hukuka Uygun Alt İşverenlikte Husumet
Eğer asıl işveren ile alt işveren arasındaki ilişki İş Kanunu Md. 2/6 ve 2/7’ye uygun olarak kurulmuşsa (yardımcı iş veya uzmanlık gerektiren iş devri);
- İşçi, fiilen çalıştığı ve sözleşmesinin tarafı olan alt işverene karşı davayı açar.
- Ancak mahkeme, işe iadenin mali sonuçlarından (tazminat ve ücretler) asıl işvereni de müteselsilen sorumlu tutar.
2. Muvazaalı (Danışıklı) İlişkide Husumet
Eğer alt işverenlik ilişkisi muvazaalı ise (örneğin; asıl işin uzmanlık gerektirmediği halde bölünmesi veya işçinin doğrudan asıl işverenin talimatlarıyla çalışması);
- İşçi, hukuken başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçisi sayılır.
- Bu durumda işe iade kararı asıl işveren hakkında verilir.
Zorunlu Birliktelik: Her İki İşverene Karşı Dava
Yargıtay’ın güncel ve yerleşik uygulaması ile 7036 sayılı Kanun hükümleri uyarınca; işçi, gerçek işvereninin kim olduğu konusundaki belirsizliği gidermek ve haklarını tam güvenceye almak için davayı hem asıl işverene hem de alt işverene karşı birlikte açmalıdır.
Arabuluculuk Şartı: İşe iade davası açmadan önce yapılan arabuluculuk başvurusunda, her iki işverenin de (asıl ve alt işveren) taraf olarak gösterilmesi zorunludur. Sadece birine karşı yapılan başvuru sonrası açılan davada diğer tarafa husumet yöneltilmesi durumunda dava “husumet yokluğu” nedeniyle reddedilebilir.
Dava Sonucu ve İşe Başlatma Yükümlülüğü
Mahkeme muvazaa bulmazsa, işçinin alt işveren işyerine iadesine karar verir. Eğer muvazaa tespit edilirse, işçi doğrudan asıl işverenin kadrosuna iade edilir. Her iki durumda da işe başlatmama tazminatı ve boşta geçen süre ücretinden her iki işveren de “müştereken ve müteselsilen” sorumlu tutulur.
Sonuç
Taşeron işçileri için işe iade süreci “çift muhataplı” bir süreçtir. Davanın tek bir tarafa açılması, karşı tarafın muvazaa veya yetkisizlik itirazlarıyla davanın uzamasına veya reddine yol açabilir. Bu nedenle, arabuluculuk davetiyesinden dava dilekçesine kadar her aşamada her iki işverenin de dosyaya dahil edilmesi yasal bir gerekliliktir.
