Şiddet Boşanma Sebebi Midir?
Evet, şiddet Türk Medeni Kanunu’na göre en önemli boşanma sebeplerinden biridir. Eşlerden birinin diğerine şiddet uygulaması, hem “özel” hem de “genel” boşanma sebebi olarak değerlendirilebilir. Hukukumuzda şiddet sadece fiziksel saldırı ile sınırlı olmayıp, psikolojik, ekonomik ve cinsel şiddet de boşanma sebebi sayılmaktadır.
1. “Pek Kötü Muamele” Olarak Şiddet (TMK m. 162)
Eşlerden birinin diğerine fiziksel şiddet uygulaması, dövmesi, yaralaması veya eziyet etmesi Türk Medeni Kanunu’nun 162. maddesinde düzenlenen “Pek Kötü Muamele” kapsamında özel boşanma sebebidir.
Eşlerden her biri diğeri tarafından hayatına kastedilmesi veya kendisine pek kötü davranılması ya da ağır derecede onur kırıcı bir davranışta bulunulması sebebiyle boşanma davası açabilir.
Bu maddeye dayanarak açılan davada, davacının sadece şiddet eylemini ispatlaması yeterlidir; ayrıca evlilik birliğinin sarsıldığını ispatlamasına gerek yoktur. Ancak bu sebebe dayalı dava açma hakkı, boşanma sebebinin öğrenilmesinden başlayarak 6 ay ve her halde 5 yıl geçmekle düşer. Ayrıca affeden tarafın dava hakkı yoktur.
2. “Evlilik Birliğinin Sarsılması” Olarak Şiddet (TMK m. 166)
Şiddet, aynı zamanda TMK’nın 166. maddesinde düzenlenen “Evlilik Birliğinin Temelinden Sarsılması” (Şiddetli Geçimsizlik) kapsamında genel boşanma sebebidir. Uygulamada şiddet içeren davaların çoğu bu maddeye dayanılarak açılmaktadır.
- Fiziksel Şiddet: Darp, tokat, itme vb.
- Psikolojik Şiddet: Hakaret, tehdit, aşağılama, küçümseme, korkutma.
- Ekonomik Şiddet: Ekonomik baskı uygulama, parasız bırakma, çalışmaya zorlama veya çalışmasına engel olma.
- Cinsel Şiddet: Cinsel ilişkiye zorlama, istemediği davranışlara zorlama.
Yargıtay kararlarına göre, bu davranışların tamamı “kusurlu davranış” sayılır ve boşanma sebebidir. Şiddet uygulayan eş, boşanma davasında “tam kusurlu” veya “ağır kusurlu” kabul edilir.
Şiddetin Boşanma Sonuçlarına Etkisi
Şiddet nedeniyle boşanan eş, aşağıdaki hakları talep edebilir:
- Maddi Tazminat: Şiddet nedeniyle evliliği biten ve mevcut/beklenen menfaatleri zedelenen eş maddi tazminat isteyebilir.
- Manevi Tazminat: Şiddet, kişilik haklarına ağır bir saldırı olduğu için mağdur eş lehine manevi tazminata hükmedilir.
- Nafaka: Şiddet mağduru eş, yoksulluğa düşecekse yoksulluk nafakası alabilir. Şiddet uygulayan (ağır kusurlu) eş ise yoksulluğa düşse bile nafaka alamaz (TMK m. 175).
- Velayet: Çocuğa yönelik şiddet varsa veya şiddet uygulayan ebeveynin çocuğun gelişimini olumsuz etkileyeceği düşünülürse, velayet şiddet uygulayan tarafa verilmez.
