Nafaka Artırım Davası Nedir ve Nasıl Açılır?
Boşanma veya ayrılık sonrasında mahkeme tarafından hükmedilen nafaka miktarı, zamanla değişen ekonomik koşullar ve tarafların ihtiyaçları karşısında yetersiz kalabilir. Bu durumda nafaka alacaklısı, nafaka miktarının günün koşullarına uyarlanması için “Nafaka Artırım Davası” açabilir.
Hukuki Dayanak
Türk Medeni Kanunu’nun 176. maddesinin 4. fıkrası, tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hallerde nafakanın (iradın) artırılmasına veya azaltılmasına karar verilebileceğini düzenlemiştir. Aynı şekilde çocuk için ödenen iştirak nafakası için de TMK m. 331 uyarınca durumun değişmesi halinde hakim, nafaka miktarını yeniden belirleyebilir.
Nafaka Artırım Davası Hangi Durumlarda Açılır?
Nafaka artırım davası açılabilmesi için haklı bir gerekçenin varlığı gerekir. Yargıtay kararlarına göre başlıca sebepler şunlardır:
- Enflasyon ve Alım Gücünün Düşmesi: Ülkemizdeki yüksek enflasyon oranları nedeniyle paranın alım gücünün düşmesi ve mevcut nafakanın ihtiyaçları karşılayamaz hale gelmesi.
- Çocuğun İhtiyaçlarının Artması: Çocuğun büyümesi, okula başlaması, kurs, servis, sağlık gibi giderlerinin artması.
- Nafaka Alacaklısının Durumunun Kötüleşmesi: İşten çıkarılma, hastalık gibi nedenlerle nafaka alan kişinin ekonomik durumunun bozulması.
- Nafaka Yükümlüsünün Durumunun İyileşmesi: Nafaka ödeyen tarafın maaşının artması, miras kalması veya ekonomik refahının yükselmesi.
Otomatik Artış Kararı (ÜFE/TÜFE)
Mahkemeler, nafaka artırım davalarının tekrar tekrar açılmasını önlemek amacıyla, hükmedilen nafakanın her yıl belirli bir oranda (genellikle TÜİK tarafından açıklanan ÜFE veya TÜFE oranında) artırılmasına karar verebilir (TMK 176/5). Eğer önceki kararda böyle bir artış maddesi yoksa veya artış oranı yetersiz kalmışsa, nafaka artırım davası açılabilir.
Dava Ne Zaman Açılabilir?
Nafaka artırım davası açmak için kanunda belirlenmiş kesin bir süre yoktur. Koşulların değişmesi ve hakkaniyetin gerektirmesi halinde her zaman açılabilir. Ancak Yargıtay uygulamasına göre, önceki nafaka kararının üzerinden makul bir süre (genellikle 1 yıl) geçmesi beklenir. Beklenmedik olağanüstü durumlarda bu süre aranmayabilir.
Sonuç
Nafaka artırım davası, değişen hayat koşulları karşısında nafaka alacaklısının mağduriyetini gidermeyi amaçlayan bir dava türüdür. Davanın kazanılması için ekonomik durumdaki değişikliğin ve ihtiyaçların arttığının delillerle (faturalar, maaş bordroları, okul kayıtları vb.) ispatlanması önemlidir.
