Mal Ortaklığı Rejimi
Mal ortaklığı rejimi, Türk Medeni Kanunu’nda düzenlenen seçimlik mal rejimlerinden biridir. Bu rejimde, eşlerin malvarlıklarının büyük bir kısmı “ortaklık malları” adı altında birleşir ve eşler bu mallara elbirliğiyle (iştirak halinde) malik olurlar. Bu rejimin uygulanabilmesi için eşlerin noterde mal rejimi sözleşmesi yapmaları şarttır.
Mal Ortaklığı Rejiminin Türleri
Mal ortaklığı rejimi, kapsamına göre üç farklı şekilde oluşturulabilir:
1. Genel Mal Ortaklığı (TMK m. 257)
Eşlerin kanun gereği kişisel mal sayılanlar (kişisel eşyalar ve manevi tazminat alacakları) dışındaki tüm malları ile gelirleri ortaklık mallarını oluşturur. Eşler bu mallara bölünmemiş bir bütün olarak sahip olurlar.
2. Edinilmiş Mallarda Ortaklık (TMK m. 258)
Eşler sözleşmeyle sadece “edinilmiş mallar”dan (çalışma karşılığı edinimler, SGK ödemeleri vb.) oluşan bir ortaklık kabul edebilirler. Kişisel malların gelirleri de bu ortaklığa dahildir.
3. Diğer Mal Ortaklıkları (TMK m. 259)
Eşler sözleşmeyle belirli malvarlığı değerlerini veya türlerini (örneğin taşınmaz malları) ortaklık dışında tutabilirler.
Kişisel Mallar (TMK m. 260)
Mal ortaklığı rejiminde kişisel mallar şunlardır:
- Eşlerden birinin sadece kişisel kullanımına yarayan eşya,
- Manevi tazminat alacakları,
- Mal rejimi sözleşmesiyle kişisel mal kabul edilenler,
- Üçüncü kişilerce karşılıksız kazandırılan mallar (bağış, miras vb.), sözleşmede aksine hüküm yoksa.
Yönetim ve Tasarruf
Ortaklık Malları: Eşler, ortaklık mallarını evlilik birliğinin yararına uygun olarak birlikte yönetirler. Olağan yönetim işlerini her eş tek başına yapabilirken, olağanüstü yönetim işleri (önemli bağışlar, kefil olma vb.) için eşlerin birlikte karar vermesi veya diğerinin rızasını alması gerekir (TMK m. 262-263).
Kişisel Mallar: Her eş kendi kişisel mallarını tek başına yönetme ve tasarruf etme hakkına sahiptir (TMK m. 267).
Mal Ortaklığının Sona Ermesi ve Tasfiye
Mal ortaklığı rejimi şu hallerde sona erer:
- Eşlerden birinin ölümü,
- Boşanma veya evliliğin iptali,
- Mahkeme kararıyla mal ayrılığına geçilmesi,
- Eşlerin yeni bir mal rejimi sözleşmesi yapması.
