Mal Ayrılığı Rejimi
Mal ayrılığı rejimi, eşlerin malvarlıklarının birbirinden tamamen bağımsız olduğu, her eşin kendi malvarlığı üzerinde yönetim, yararlanma ve tasarruf hakkını koruduğu bir mal rejimidir. Türk Medeni Kanunu’nda seçimlik mal rejimleri arasında yer alır.
Mal Ayrılığı Rejiminin Temel Özellikleri
Bu rejimde, “edinilmiş mallara katılma rejimi”ndeki gibi malların paylaşımı veya artık değer hesabı söz konusu değildir. Temel özellikleri şunlardır:
- Bağımsız Mülkiyet: Evlilik öncesinde veya sırasında kimin adına kayıtlıysa mal ona aittir. Diğer eşin bu mal üzerinde mülkiyet veya tasfiye payı hakkı yoktur.
- Yönetim ve Tasarruf: Her eş kendi mallarını dilediği gibi yönetir ve tasarruf eder. Diğer eşin rızasına ihtiyaç duymaz (Aile konutu şerhi gibi özel durumlar hariç).
- Borçlardan Sorumluluk: Eşler kendi borçlarından bütün malvarlıklarıyla kendileri sorumludur. Diğer eşin borcundan dolayı sorumluluk doğmaz.
Hangi Durumlarda Uygulanır?
Mal ayrılığı rejimi şu durumlarda uygulanır:
- Sözleşme ile Seçilmesi: Eşler, evlenmeden önce veya evlilik sırasında noterde yapacakları bir “mal rejimi sözleşmesi” ile bu rejimi seçebilirler.
- 01.01.2002 Öncesi Evlilikler: 1 Ocak 2002 tarihinden önce yürürlükte olan Medeni Kanun’a göre yasal mal rejimi “mal ayrılığı” idi. Bu tarihten önce yapılan evliliklerde, 2002 öncesi edinilen mallar için mal ayrılığı kuralları geçerlidir.
- Olağanüstü Mal Rejimi (Hakim Kararı): Haklı sebeplerin varlığı halinde (örneğin bir eşin borca batık olması), diğer eşin istemi üzerine hakim, mevcut mal rejimini mal ayrılığına dönüştürebilir (TMK m. 206).
Boşanma Halinde Mal Ayrılığı Rejimi ve Katkı Payı
Mal ayrılığı rejiminde boşanma durumunda kural olarak mal paylaşımı yapılmaz. Her eş kendi adına kayıtlı malı alır. Ancak bu durumun önemli bir istisnası “katkı payı alacağı”dır.
İspat Yükü
Mal ayrılığı rejiminde, belirli bir malın kendisine ait olduğunu iddia eden eş, bu iddiasını ispatla yükümlüdür. Kime ait olduğu ispat edilemeyen mallar, paylı mülkiyet hükümlerine göre eşlerin ortak malı sayılır (TMK m. 243 atfıyla m. 222).
