60
Kadının Ziynet Eşyalarını Yanında Götürmesi
Boşanma davalarında ve mal paylaşımı süreçlerinde en sık karşılaşılan uyuşmazlıklardan biri düğünde takılan ziynet eşyalarının (altınlar, takılar) kime ait olduğu ve kadının evi terk ederken bu eşyaları yanında götürüp götürmediği konusudur. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre, düğünde kadına takılan ziynet eşyaları, kim tarafından takılırsa takılsın kadının kişisel malı sayılır ve ona aittir.
Temel Kural: Ziynet eşyaları (bilezik, kolye, küpe vb.) rahatlıkla saklanabilen, taşınabilen ve götürülebilen türden eşyalardır. Bu nedenle, hayatın olağan akışına göre, evden ayrılan kadının ziynet eşyalarını da yanında götürdüğü kabul edilir.
İspat Yükü Kimdedir?
Hukukumuzda “iddia eden iddiasını ispatla yükümlüdür” kuralı geçerlidir. Ziynet eşyaları konusundaki ispat yükü şu şekilde dağılır:
- Kadın Ziynetleri Almadığını İddia Ediyorsa: Eğer kadın, evden ayrılırken ziynet eşyalarının zorla elinden alındığını, götürmesine engel olunduğunu veya evde kasada/kilitli bir yerde kaldığını iddia ediyorsa, bu iddiasını ispatlamak zorundadır.
- Erkek Ziynetlerin Kadında Olduğunu İddia Ediyorsa: Kural olarak kadının ziynetleri yanında götürdüğü karine (varsayım) olarak kabul edildiğinden, erkeğin ayrıca bir ispat yükü yoktur. Ancak kadın, ziynetlerin erkekte kaldığını ispatlarsa, bu kez erkek bunların iade edildiğini veya kadının giderken götürdüğünü ispatlamak durumunda kalabilir (yer değiştirmiş ispat yükü).
Yargıtay Uygulaması: “Hayat deneyimlerine göre olağan olan, bu çeşit eşyanın kadının üzerinde olması ya da evde saklanmış, muhafaza edilmiş bulunmasıdır. Bunların davalının zilyetlik ve siyanetine terk edilmiş olması olağana ters düşer.” (Örnek Yargıtay Kararı Prensibi)
Ziynet Eşyası Davası (İstihkak Davası)
Kadın, ziynet eşyalarının erkekte kaldığını, bozdurulduğunu veya zorla elinden alındığını ispat ederse, bu eşyaların aynen iadesini, aynen iade mümkün değilse bedelinin ödenmesini talep edebilir.
- Bozdurulan Altınlar: Erkek, kadının altınlarını alıp bozdurmuş ve ev ihtiyaçları, düğün borçları veya kendi borçları için harcamışsa, kadın bunları geri istemediğini açıkça beyan etmedikçe (bağışlamadıkça), erkek bu altınları kadına iade etmek zorundadır.
- Zamanaşımı: Ziynet eşyalarının aynen iadesi talebi (istihkak davası) herhangi bir zamanaşımına tabi değildir. Ancak eşyalar mevcut değilse ve bedeli isteniyorsa, 10 yıllık zamanaşımı süresi uygulanır.
Dikkat: Şiddet görerek, can havliyle evden ayrılan veya evden kovulan bir kadının ziynet eşyalarını yanına alma fırsatı bulamayacağı Yargıtay tarafından da kabul edilmektedir. Bu gibi “olağan dışı” ayrılık durumlarında, kadının ziynetleri yanında götürmediği iddiası daha güçlü hale gelir ve tanık beyanları, darp raporları gibi delillerle ispatlanabilir.
