İş Sözleşmesinin Evlilik Nedeniyle Feshi
Türk İş Hukuku’nda, işçinin iş sözleşmesini kendi isteğiyle sona erdirmesi (istifa) durumunda kural olarak kıdem tazminatına hak kazanamayacağı kabul edilir. Ancak bu kuralın istisnalarından biri, kadın işçinin evlenmesi nedeniyle iş sözleşmesini feshetmesidir. 1475 sayılı İş Kanunu’nun yürürlükte kalan 14. maddesi, kadın işçilere evlilik nedeniyle işten ayrıldıklarında kıdem tazminatı alma hakkı tanımaktadır.
Hukuki Dayanak
“…kadının evlendiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde kendi arzusu ile sona erdirmesi… hallerinde işçinin işe başladığı tarihten itibaren iş sözleşmesinin devamı süresince her geçen tam yıl için işverence işçiye 30 günlük ücreti tutarında kıdem tazminatı ödenir.”
Bu maddeye göre, kadın işçi evlendiği tarihten itibaren 1 yıl içinde iş sözleşmesini feshederse kıdem tazminatına hak kazanır. Bu hak, sadece kadın işçilere tanınmış olup, erkek işçilerin evlilik nedeniyle iş akdini feshedip kıdem tazminatı alma hakları bulunmamaktadır.
Evlilik Nedeniyle Fesih ve Kıdem Tazminatı Şartları
Kadın işçinin bu haktan yararlanabilmesi için aşağıdaki şartların gerçekleşmesi gerekir:
- İş Sözleşmesinin Devam Ediyor Olması: Evlilik tarihinde iş sözleşmesi devam ediyor olmalıdır.
- Resmi Nikahın Yapılmış Olması: Fesih hakkı, resmi nikah tarihinden itibaren başlar. Dini nikah veya düğün tarihi değil, resmi nikah tarihi esastır.
- Bir Yıllık Süre: Fesih bildirimi, resmi nikah tarihinden itibaren 1 yıl içinde işverene ulaştırılmalıdır. 1 yıllık süre hak düşürücü süredir.
- Kıdem Süresi: İşçinin, o işyerinde en az 1 yıllık çalışmasının bulunması gerekir (Kıdem tazminatının genel şartı).
Fesih Bildirimi Nasıl Yapılmalı?
Fesih iradesinin işverene yazılı olarak bildirilmesi ispat açısından önemlidir. Dilekçede açıkça “evlilik nedeniyle iş sözleşmemi feshediyorum” ifadesine yer verilmeli ve evlilik cüzdanı fotokopisi veya nüfus kayıt örneği dilekçeye eklenmelidir.
Yargıtay Uygulaması
Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre:
- Kadın işçinin evlilik nedeniyle işten ayrıldıktan sonra başka bir işyerinde çalışmaya başlaması, hakkın kötüye kullanılması olarak değerlendirilmez ve kıdem tazminatı hakkını ortadan kaldırmaz. Kadın işçi, evlilik nedeniyle ayrıldıktan sonra tekrar çalışabilir.
- Fesih hakkı sadece kadın eşe aittir.
- Süre, resmi nikah tarihinden başlar.
Sonuç
Kadın işçiler, evlendikleri tarihten itibaren 1 yıl içinde iş sözleşmelerini tek taraflı olarak feshederek kıdem tazminatlarını alabilirler. Bu, yasa koyucunun ailenin korunması ve kadının evlilik birliği içindeki konumu gözeterek tanıdığı pozitif bir ayrımcılıktır. Hakkın kullanımı için 1 yıllık süreye ve en az 1 yıllık kıdeme dikkat edilmelidir.
