İddet Süresi (Bekleme Süresi) Nedir?
Halk arasında “iddet süresi” veya “iddet müddeti” olarak bilinen kavram, Türk Medeni Kanunu’nda “Kadın için bekleme süresi” olarak düzenlenmiştir. Boşanma veya evliliğin butlanı gibi nedenlerle evliliği sona eren kadının, yeniden evlenebilmesi için beklemesi gereken kanuni süreyi ifade eder.
Hukuki Dayanak ve Süre
Türk Medeni Kanunu’nun 132. maddesi, evliliği sona eren kadının ne kadar süreyle yeniden evlenemeyeceğini açıkça belirtmiştir.
“Evlilik sona ermişse, kadın, evliliğin sona ermesinden başlayarak üçyüz gün geçmedikçe evlenemez.
Doğurmakla süre biter.
Kadının önceki evliliğinden gebe olmadığının anlaşılması veya evliliği sona eren eşlerin yeniden birbiriyle evlenmek istemeleri hâllerinde mahkeme bu süreyi kaldırır.”
İddet Süresinin Amacı
Kanun koyucunun bu düzenlemeyi yapmasındaki temel amaç, soybağının karışmasını önlemektir. Boşanmadan sonra kadının hamile olduğunun anlaşılması durumunda, doğacak çocuğun babasının eski eş mi yoksa yeni eş mi olduğu konusunda belirsizlik yaşanmaması hedeflenmiştir. Bu süre içinde doğan çocuğun babası, kanuni karine gereği (babalık karinesi) boşanan koca sayılır.
İddet Süresinin Kaldırılması (Bekleme Süresinin Kaldırılması Davası)
300 günlük bekleme süresi mutlak değildir. Kadın, bu süreyi beklemek zorunda kalmadan yeniden evlenmek isterse, Aile Mahkemesi’ne başvurarak “iddet süresinin kaldırılması” (bekleme süresinin kaldırılması) davası açabilir.
Hangi Durumlarda Süre Kaldırılır?
- Hamile Olmadığının Anlaşılması: Kadın, tıbbi raporla hamile olmadığını kanıtlarsa, mahkeme bekleme süresini kaldırır.
- Eski Eşle Yeniden Evlenme: Boşanan çiftlerin birbirleriyle yeniden evlenmek istemeleri durumunda, hamilelik durumu araştırılmaksızın mahkemece süre kaldırılır.
İddet Süresinin Başlangıcı
İddet süresi, boşanma davasının açıldığı tarihte değil, boşanma kararının kesinleştiği tarihte başlar. Eğer evlilik ölümle sona ermişse, ölüm tarihinden itibaren 300 gün hesaplanır.
Yargıtay Uygulaması ve Önemli Hususlar
- İddet süresi dolmadan veya mahkemece kaldırılmadan yapılan evlilikler mutlak butlanla batıl değildir, ancak evlendirme memuru bu evliliği yapmaz. Eğer bir şekilde evlilik gerçekleşmişse, sırf bekleme süresine uyulmadı diye evliliğin iptaline karar verilmez (TMK m. 154).
- İddet süresi içinde doğan çocuğun babası, aksi ispat edilene kadar eski kocadır (TMK m. 285). Bu karinenin çürütülmesi için “soybağının reddi davası” açılması gerekir.
