Evlilik Dışı Çocuğun Baba Tarafından Tanınması

Evlilik birliği dışında doğan bir çocuk ile babası arasında soybağının kurulması, annede olduğu gibi doğumla kendiliğinden gerçekleşmez. Babanın hukuken “baba” sayılabilmesi için ya çocuğu “tanıması” ya da mahkeme kararıyla (babalık davası) babalığına hükmedilmesi gerekir. Tanıma, babanın tek taraflı irade beyanıyla soybağı kuran en pratik yoldur.

1. Tanıma İşlemi Nasıl Yapılır? (TMK m. 295)

Baba, aşağıdaki dört yöntemden birini kullanarak çocuğunu tanıyabilir:

• Nüfus Memuruna Başvuru: En yaygın ve kolay yöntemdir. Babanın nüfus müdürlüğüne giderek yazılı beyanda bulunması yeterlidir.
• Mahkemeye Başvuru: Sulh hakimine yazılı beyan vererek.
• Noter Senedi: Noterde düzenlenecek resmi bir senetle.
• Vasiyetname: Babanın vasiyetnamesinde “çocuğumdur” beyanında bulunmasıyla (baba öldükten sonra hüküm ifade eder).

2. Tanımanın Geçerlilik Şartları

Tanımanın geçerli olabilmesi için şu şartların varlığı gerekir:

• Babanın Ehliyeti: Tanıyan kişi ayırt etme gücüne sahip olmalıdır. Küçük veya kısıtlı ise veli/vasisinin rızası gerekir.
• Başka Soybağının Olmaması: Çocuğun hukuken başka bir babası olmamalıdır. Eğer çocuk, annenin evli olduğu bir dönemde doğmuşsa, yasa gereği kocanın nüfusuna “evlilik içi” olarak kaydedilir. Bu durumda biyolojik baba çocuğu tanıyamaz; önce “soybağının reddi” davası ile mevcut kaydın silinmesi gerekir.

3. Tanımanın Sonuçları

Tanıma ile birlikte çocuk, evlilik içinde doğmuş çocuklarla aynı statüye kavuşur:

• Babanın soyadını alır (Velayet annede kalsa bile).
• Babanın mirasçısı olur.
• Babadan iştirak nafakası talep edebilir.

4. Tanımaya İtiraz ve İptal (TMK m. 297-300)

Eğer tanıyan kişi biyolojik baba değilse, bu işlem gerçeğe aykırıdır. Bu durumda:

• Anne ve Çocuk: Tanıyanın baba olmadığını iddia ederek “Tanımanın İptali” davası açabilirler.
• İlgililer: Biyolojik baba olduğunu iddia eden üçüncü kişi veya tanıyanın mirasçıları da iptal davası açabilir.