Boşanmada Çocuğun Görüşü Alınır Mı?
Boşanma davalarında velayet düzenlemesi yapılırken en önemli kriter çocuğun üstün yararıdır. Bu yararın belirlenmesinde çocuğun kendi düşünceleri ve tercihleri de büyük önem taşır. Türk hukukunda ve uluslararası sözleşmelerde çocuğun görüşünün alınması gerektiği açıkça düzenlenmiştir.
1. İdrak Çağı Nedir?
Çocuğun olayları kavrayabilme, sonuçlarını öngörebilme ve kendi tercihlerini ifade edebilme olgunluğuna eriştiği yaşa “idrak çağı” denir. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre idrak çağı genellikle 8 yaş ve üzeri olarak kabul edilmektedir. Ancak bu kesin bir sınır değildir; çocuğun gelişimine göre 7 yaşındaki bir çocuğun da idrak çağında olduğu kabul edilebilir.
2. Çocuğun Dinlenilmesi Zorunluluğu
Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi ve Çocuk Haklarının Kullanılmasına İlişkin Avrupa Sözleşmesi gereğince, idrak çağındaki çocukların kendilerini ilgilendiren davalarda görüşlerini ifade etme hakkı vardır. Yargıtay da velayet davalarında idrak çağındaki çocuğun bizzat dinlenmesini ve görüşünün alınmasını zorunlu kılmaktadır. Çocuğa, anne veya babasıyla yaşamak isteyip istemediği, nedenleriyle birlikte sorulmalıdır.
3. Çocuğun Görüşü Nasıl Alınır?
Çocuğun görüşü, mahkeme ortamının yaratabileceği baskıdan uzak bir şekilde alınmalıdır. Bu nedenle:
- Çocuk genellikle duruşma salonunda değil, adli görüşme odalarında (AGO) dinlenir.
- Görüşme sırasında hakim, pedagog, psikolog veya sosyal çalışmacı gibi uzmanlar hazır bulunur.
- Çocuğa sorular, yaşına ve gelişimine uygun bir dille, onu yönlendirmeden sorulur.
4. Uzman Raporunun Önemi
Mahkeme, sadece çocuğun beyanıyla yetinmez. Aile Mahkemesi bünyesindeki uzmanlardan (pedagog, psikolog, sosyal çalışmacı) sosyal inceleme raporu (SİR) ister. Uzmanlar, çocukla ve ebeveynlerle görüşerek, çocuğun yaşam koşullarını, ebeveynlerle ilişkisini ve velayetin kime verilmesinin çocuğun yararına olacağını değerlendirir. Çocuğun beyanı ile uzman raporu çelişirse, hakim genellikle uzman raporunu ve dosyadaki diğer delilleri dikkate alarak karar verir.
