Sığınmacı ve Mültecilerin Çalışma Hakları
Türkiye’de uluslararası koruma statüsünde bulunan kişilerin (mülteci, şartlı mülteci, ikincil koruma ve geçici koruma altındakiler) çalışma hakları, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu ve ilgili yönetmelikler çerçevesinde düzenlenmiştir. Bu kişilerin çalışabilmesi için statülerine göre belirlenen sürelerin dolması ve izin alınması gerekir.
1. Geçici Koruma Altındakiler (Suriye Uyruklular)
Geçici koruma kapsamındaki kişilerin çalışma usulleri şöyledir:
- Bekleme Süresi: Geçici koruma kayıt tarihinden itibaren 6 ay geçtikten sonra çalışma izni başvurusu yapılabilir.
- Kota Sınırı: İşyerinde geçici koruma kapsamında çalışan yabancıların sayısı, o işyerinde çalışan Türk vatandaşlarının sayısının %10’unu geçemez.
- İl Sınırı: Çalışma izni, kişinin ikametine izin verilen il için geçerlidir.
2. Mülteci ve Şartlı Mültecilerin Durumu
Mülteci veya ikincil koruma statüsü sahibi kişiler, statü almalarından itibaren bağımlı veya bağımsız olarak çalışabilirler. Şartlı mülteciler ise uluslararası koruma başvurusu üzerinden 6 ay geçtikten sonra çalışma izni için başvurabilirler.
3. Mevsimlik Tarım ve Hayvancılık İşleri
Geçici koruma altındaki kişiler, mevsimlik tarım veya hayvancılık işlerinde çalışacaklarsa; Bakanlıktan izin almak yerine, valiliklerden çalışma izni muafiyeti alarak çalışabilirler. Bu durumda %10 kotası uygulanmaz.
4. Ücret ve Sigorta Hakları
Yasal izinle çalışan sığınmacı ve mülteciler için şu kurallar geçerlidir:
- Asgari ücretin altında ödeme yapılamaz.
- İşveren tarafından SGK girişleri yapılmalı ve primleri ödenmelidir.
- İş sağlığı ve güvenliği, yıllık izin, fazla mesai gibi tüm İş Kanunu haklarından Türk vatandaşları ile eşit şekilde yararlanırlar.
Sonuç olarak; Türkiye, uluslararası koruma altındaki kişilere işgücü piyasasına erişim imkanı sunmaktadır. Ancak bu süreçlerin “kayıtlı istihdam” prensibiyle, yasal izinler alınarak yürütülmesi hem işçinin sömürülmesini önler hem de işvereni yasal risklerden korur.
