Mevsimlik İş Sözleşmesi ve Askı Dönemi Hakkında Her Şey
Mevsimlik iş; faaliyetin yılın sadece belirli dönemlerinde yoğunlaştığı (tarım, turizm, kampanya işleri gibi) iş türüdür. Bu tür işlerde çalışanlar ile yapılan sözleşmeler, İş Kanunu kapsamında özel bir statüye sahiptir ve en önemli özelliği “askı süreci”dir.
1. Mevsimlik İş Sözleşmesi Türü
Yargıtay içtihatlarına göre; eğer bir işçi her yıl aynı mevsimde çalıştırılmak üzere işe alınıyorsa, sözleşme “Belirsiz Süreli Mevsimlik İş Sözleşmesi” kabul edilir. Mevsim bitince sözleşme feshedilmez, bir sonraki mevsime kadar “askıya” alınır.
2. Sözleşmenin Askıya Alınması Ne Demektir?
Mevsim bittiğinde işverenin işçiye “mevsim bitti, yeni sezonda seni çağıracağız” demesiyle askı dönemi başlar:
- Ücret ve Sigorta: Askı süresince işveren ücret ödemez, SGK primlerini yatırmaz.
- Çalışma Yasağı Yoktur: İşçi askı döneminde başka bir işyerinde çalışabilir.
- Fesih Sayılmaz: Askıya alma bir işten çıkarma değildir; bu nedenle işçi askı döneminde kıdem tazminatı talep edemez.
3. Kıdem Tazminatı ve Yıllık İzin Hesabı
Mevsimlik işçilerin hakları hesaplanırken farklı bir yöntem izlenir:
- Kıdem Hesabı: İşçinin kıdem süresi, her yıl fiilen çalıştığı süreler toplanarak bulunur. Askıda geçen süreler kıdeme dahil edilmez. Toplam fiili çalışma süresi 1 yılı doldurduğunda kıdem tazminatı hakkı doğar.
- Yıllık İzin: Mevsimlik işçiler, işin niteliği gereği İş Kanunu’nun yıllık izin hükümlerinden (Md. 53) kural olarak yararlanamazlar (Yani her yıl işten ayrılıp tekrar giriyorlarsa). Ancak belirsiz süreli sözleşme ile yıllardır aynı yerde çalışıyorlarsa, toplam çalışma sürelerine göre izin kullanabilirler.
4. İşe İade Hakkı
Mevsimlik işçiler de diğer şartları (30 işçi, 6 ay kıdem) taşıyorlarsa, haksız fesih durumunda işe iade davası açabilirler. 6 aylık kıdem şartı hesaplanırken yine fiili çalışma süreleri toplanır.
Sonuç olarak; mevsimlik çalışma sistemi, hem işvereni ölü sezonda maliyetten kurtarır hem de işçiye yeni sezonda iş güvencesi sağlar. Ancak “askı” dönemindeki hakların takibi, tazminat kaybı yaşamamak için çok önemlidir.
