Mavi Kartlıların Türkiye’de Çalışma Hakları
Mavi Kart, doğumla Türk vatandaşı olup da çıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşlığını kaybeden kişilere ve onların altsoylarına verilen bir belgedir. Mavi Kart sahipleri, 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 28. maddesi uyarınca Türkiye’de çok geniş haklara sahiptirler.
1. Çalışma İzni Muafiyeti
Mavi Kart sahiplerinin en büyük avantajı çalışma izni konusundadır:
- Mavi Kart sahipleri, Türkiye’de çalışmak için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’ndan çalışma izni almak zorunda değildir.
- Yabancılar için uygulanan “5 Türk çalışana karşı 1 yabancı” kotasına dahil edilmezler.
- İşverenler, Mavi Kartlı bir personeli Türk vatandaşı gibi kolayca istihdam edebilirler.
2. Kamu Kurumlarında Çalışma Hakkı
Mavi Kartlılar kamu sektöründe de görev alabilirler ancak bazı kısıtlamalar mevcuttur:
- Asli ve sürekli kamu hizmeti görevlerinde (kadrolu memuriyet) bulunamazlar.
- Ancak kamu kurum ve kuruluşlarında işçi, geçici veya sözleşmeli personel olarak çalışabilirler.
- Seçme ve seçilme, muhtar olma ve askerlik hizmeti yapma hakları yoktur.
3. Sosyal Güvenlik ve Emeklilik
Mavi Kartlıların sosyal güvenlik hakları Türk vatandaşları ile paraleldir:
- Türkiye’de çalıştıkları süre boyunca SGK primleri Türk vatandaşları gibi ödenir.
- Yurt dışı borçlanması yaparak Türkiye’den emekli olma hakları belirli şartlar dahilinde mevcuttur.
- Mavi Kartlılar, Türk vatandaşlarına sunulan genel sağlık sigortası imkanlarından da yararlanabilirler.
4. Mesleki Faaliyetler
Avukatlık, eczacılık gibi sadece Türk vatandaşlarına hasredilen meslekler dışında kalan tüm alanlarda özgürce faaliyet gösterebilirler. Bazı özel kanunlarla düzenlenen meslek odalarına kayıt yaptırabilirler.
Sonuç olarak; Mavi Kart sahipleri Türkiye’nin işgücü piyasasında yabancı statüsünde değil, neredeyse bir Türk vatandaşı statüsünde değerlendirilirler. Bu durum hem kart sahipleri hem de onları istihdam eden işverenler için büyük bir kolaylıktır.
