Kıdem Tazminatı Alma Şartları Nelerdir?
Kıdem tazminatı, işçinin işyerine verdiği emeğin ve sadakatin bir karşılığı olarak işten ayrılırken toplu şekilde aldığı paradır. Ancak her işten ayrılan işçi bu tazminata hak kazanamaz. Kıdem tazminatı alabilmek için kanunda belirtilen şartların bir arada bulunması gerekir.
1. 1475 Sayılı Kanun’a Tabi Olmak
Kıdem tazminatı, 4857 sayılı İş Kanunu’nun yürürlükten kalkan maddeleri yerine halen geçerliliğini koruyan 1475 sayılı Eski İş Kanunu’nun 14. maddesine göre ödenir. Dolayısıyla işçinin İş Kanunu kapsamında çalışıyor olması gerekir. (Basın İş Kanunu ve Deniz İş Kanunu’na tabi olanların kendi özel kıdem düzenlemeleri vardır).
2. En Az 1 Yıllık Kıdem Şartı
İşçinin kıdem tazminatı alabilmesi için, aynı işverene bağlı işyerlerinde en az 1 yıl çalışmış olması şarttır. Bu süre deneme süresi dahil işe başlama tarihinden itibaren hesaplanır. 1 yıldan 1 gün bile eksik olsa tazminat hakkı doğmaz.
Önemli: İşçi aynı işverenin farklı şubelerinde veya farklı şirketlerinde çalışmışsa, bu süreler birleştirilir.
3. İş Sözleşmesinin Kıdem Tazminatına Hak Kazanacak Şekilde Sona Ermesi
İş sözleşmesinin sona erme nedeni çok önemlidir. Aşağıdaki hallerden biriyle iş sözleşmesi sona ererse kıdem tazminatı ödenir:
- İşveren Tarafından Haksız Fesih: İşveren, İş Kanunu Md. 25/II’deki “ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık” dışındaki bir nedenle (örneğin performans düşüklüğü, ekonomik kriz vb.) işçiyi çıkarırsa.
- İşçi Tarafından Haklı Fesih: İşçi, İş Kanunu Md. 24 uyarınca haklı bir nedenle (maaşın ödenmemesi, mobbing, sağlık sorunları vb.) istifa ederse.
- Emeklilik: İşçi yaşlılık, malullük veya toptan ödeme almak amacıyla işten ayrılırsa.
- Askerlik: İşçi muvazzaf askerlik hizmeti için işten ayrılırsa.
- Kadın İşçinin Evlenmesi: Kadın işçi, evlendiği tarihten itibaren 1 yıl içinde kendi isteğiyle işten ayrılırsa.
- Ölüm: İşçinin ölümü halinde yasal mirasçılarına kıdem tazminatı ödenir.
- 15 Yıl 3600 Gün: 08.09.1999 tarihinden önce sigorta girişi olup, 15 yıl sigortalılık süresi ve 3600 prim gününü dolduranlar, SGK’dan yazı alarak istifa etseler dahi kıdem tazminatı alabilirler.
İstifa Eden Kıdem Tazminatı Alabilir mi?
Genel kural olarak, sebepsiz yere istifa eden işçi kıdem tazminatı alamaz. Ancak yukarıda sayılan (haklı neden, evlilik, askerlik, emeklilik, 15 yıl 3600 gün) özel durumlarda istifa etse bile tazminat hakkı doğar.
