İşe İade Davalarında Yargılama Usulü
İşe iade davaları, feshin geçersizliğinin tespiti ile işçinin mevcut işine geri dönmesini amaçlayan özel nitelikli davalardır. İşçinin geçim kaynağına bir an önce kavuşması ilkesi gereği, bu davalar genel hukuk kurallarından daha hızlı ve pratik bir süreç olan “Basit Yargılama Usulü”ne tabi tutulmuştur.
Basit Yargılama Usulünün Temel Özellikleri
7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu uyarınca uygulanan bu usulün karakteristik özellikleri şunlardır:
- Dilekçeler Teatisi: Sadece dava ve cevap dilekçesi verilir. Cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçeleri (replik-düplik) aşaması bulunmaz.
- Delillerin Hasrı: Taraflar, tüm delillerini ve belgelerini en geç dava ve cevap dilekçelerinde sunmak veya getirtileceği yeri belirtmek zorundadır. Sonradan delil sunma hakkı kısıtlıdır.
- Duruşma Sıklığı: Duruşmalar arasındaki süre, zorunlu haller dışında mümkün olduğunca kısa tutulur. Hedef, davanın en az sayıda duruşma ile bitirilmesidir.
İvedi Yargılama Prensibi (Md. 20/3)
İş Kanunu Md. 20 uyarınca işe iade davası ivedilikle sonuçlandırılmalıdır. Kanuni hedef davanın mahkemede 4 ay içinde sonuçlanmasıdır. Ancak uygulamadaki yoğunluk sebebiyle bu sürenin aşıldığı görülse de “ivedilik” ilkesi davanın her aşamasında esastır.
İstinaf Aşaması ve Kararın Kesinliği
İşe iade davalarının en belirleyici özelliklerinden biri, temyiz yolunun kapalı olmasıdır:
İlk derece mahkemesinin kararına karşı Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) yolu açıktır. Ancak, Bölge Adliye Mahkemesi’nin feshin geçersizliğine ilişkin verdiği kararlar kesindir ve bu kararlara karşı Yargıtay’a gidilemez (Md. 20/3).
Zorunlu Arabuluculuk Şartı
01.01.2018 tarihinden itibaren işe iade talebiyle dava açılmadan önce arabulucuya başvurmak yasal bir zorunluluk (dava şartı) haline gelmiştir. Arabuluculuk sürecinde anlaşma sağlanamazsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılmalıdır.
Sonuç
İşe iade yargılaması, iş hukukunun “çabukluk” ilkesinin en somut örneğidir. Süreçlerin kısalığı ve istinafın son durak olması, hem işçi hem de işveren için hukuki belirsizliğin bir an önce giderilmesini sağlar. Hak düşürücü sürelere (fesih bildiriminden itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvuru) uyulmaması durumunda davanın usulden reddedileceği unutulmamalıdır.
