İşçinin Ahlak ve İyi Niyet Kurallarına Aykırılık Nedeniyle Feshi (Md. 24/II)
İş Kanunu, işverene tanıdığı haklı fesih hakkının bir benzerini (hatta daha geniş kapsamlısını) işçiye de tanımıştır. Eğer işveren, ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranırsa, işçi iş sözleşmesini derhal ve haklı nedenle feshederek kıdem tazminatını alıp ayrılabilir.
Hangi Haller İşçiye Haklı Fesih İmkanı Verir?
İş Kanunu’nun 24. maddesinin II. bendi, işçinin haklı fesih sebeplerini şöyle sıralar:
- Yanıltma: İşverenin işçiyi sözleşme yaparken yanıltması (örneğin “prim vereceğim” deyip vermemesi).
- Hakaret ve Sataşma: İşverenin işçiye veya ailesine karşı şeref ve namusuna dokunacak sözler söylemesi, cinsel tacizde bulunması veya mobbing uygulaması.
- Suç İşlemeye Zorlama: İşverenin işçiyi kanuna aykırı bir iş yapmaya zorlaması.
- Sataşmaya Göz Yumma: İşçinin işyerinde başka biri tarafından cinsel tacize uğradığını işverene bildirmesine rağmen işverenin önlem almaması.
- Ücretin Ödenmemesi: İşçinin ücretinin (maaş, fazla mesai, prim vb.) kanun veya sözleşme hükümlerine göre hesaplanmaması veya ödenmemesi.
- Çalışma Şartlarının Uygulanmaması: İşçinin çalışma koşullarında onayı olmadan esaslı değişiklik yapılması veya taahhüt edilen imkanların (servis, yemek vb.) sağlanmaması.
Feshin Sonuçları
İşçi, yukarıdaki sebeplerden birine dayanarak (noter kanalıyla ihtarname çekerek veya yazılı bildirimle) istifa ederse:
- Kıdem Tazminatı: En az 1 yıllık kıdemi varsa kıdem tazminatını tam olarak alır.
- İhbar Tazminatı: Sözleşmeyi kendisi feshettiği için ihbar tazminatı alamaz. Ancak işverene de ihbar tazminatı ödemez (ihbar süresi tanımasına gerek yoktur).
- İşsizlik Maaşı: Haklı nedenle fesih yaptığı için işsizlik ödeneğine hak kazanır (işten çıkış kodunun buna uygun, genellikle Kod 25, bildirilmesi gerekir).
Hak Düşürücü Süre (Md. 26)
İşçi, ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık nedenini öğrendiği günden itibaren 6 iş günü içinde fesih hakkını kullanmalıdır. Ancak, ücretin ödenmemesi gibi devam eden ihlallerde 6 günlük süre sınırı uygulanmaz, ihlal devam ettiği sürece işçi her zaman fesih yapabilir.
Sonuç
İşçinin en güçlü silahı “haklı nedenle fesih” hakkıdır. Bu hak sayesinde işçi, mağdur olduğu bir işyerinde çalışmaya devam etmek zorunda kalmaz ve tazminatını alarak ayrılabilir.
