İhbar Süresine Uyulmadan Yapılan Feshin Sonuçları
Belirsiz süreli iş sözleşmelerinin feshinde kural, karşı tarafa önceden bildirimde bulunarak (ihbar süresi tanıyarak) sözleşmeyi sona erdirmektir. Ancak bu kurala uyulmadığı takdirde taraflar için çeşitli hukuki ve mali sonuçlar doğar.
İşveren Açısından Sonuçlar
İşveren, işçiyi haklı bir neden (İş Kanunu Md. 25) olmaksızın, ihbar süresini beklemeden derhal işten çıkarırsa:
- İhbar Tazminatı Ödeme Yükümlülüğü: İşçiye kıdemine göre hak ettiği ihbar süresine ait ücreti peşin olarak ödemek zorundadır.
- Kötüniyet Tazminatı: Eğer fesih hakkı kötüye kullanılmışsa (örneğin işçi sendikaya üye olduğu için çıkarılmışsa), ihbar tazminatının 3 katı tutarında kötüniyet tazminatı ödemekle karşı karşıya kalabilir.
- Usulsüz Fesih: Fesih bildirimi usulüne uygun yapılmadığı için, işçi işe iade davası açabilir ve kazanırsa işe başlatmama tazminatı ile boşta geçen süre ücretini de ödemek zorunda kalabilir.
İşçi Açısından Sonuçlar
İşçi, haklı bir nedeni (İş Kanunu Md. 24) olmaksızın, ihbar süresine uymadan “Ben bugün bırakıyorum” diyerek işten ayrılırsa:
- İhbar Tazminatı Ödeme Yükümlülüğü: İşverene, kendi kıdem süresine denk gelen ihbar süresi ücretini tazminat olarak ödemek zorundadır. İşveren bu tutarı, işçinin içerideki maaşından veya kıdem tazminatından (varsa) mahsup edebilir.
- Kıdem Tazminatı Riski: Eğer işçi haklı bir nedeni olmadan istifa etmişse, kıdem tazminatına da hak kazanamaz.
Peşin Ödeme Yoluyla Fesih
İşveren, ihbar süresini kullandırmak istemiyorsa, bu süreye ait ücreti işçiye peşin ödeyerek sözleşmeyi derhal feshedebilir (İş Kanunu Md. 17). Bu durumda sözleşme fesih anında sona erer. Peşin ödeme yapıldığında, işçinin iş arama izni hakkı doğmaz çünkü iş ilişkisi bitmiştir. Ancak kıdem tazminatı hesabı, sözleşmenin fiilen sona erdiği tarih üzerinden yapılır.
Sonuç
İhbar süresine uymamak, “usulsüz fesih” anlamına gelir ve uymayan tarafı tazminat ödeme yükümlülüğü altına sokar. Bu nedenle, haklı bir neden (sağlık, ahlak kuralları vb.) yoksa, hem işçi hem de işveren bildirim sürelerine riayet etmelidir.
