Hazırlama, Tamamlama ve Temizleme (HTT) İşleri
Sanayi tesislerinde üretimin başlaması için makinelerin önceden ısıtılması veya üretim bittikten sonra temizlenmesi gibi teknik zorunluluklar “Hazırlama, Tamamlama ve Temizleme İşleri” olarak adlandırılır. İş Kanunu’nun 70. maddesi bu işlerin sınırlarını belirlemiştir.
1. HTT İşlerinin Kapsamı ve Süresi
İşyerinde yürütülen asıl işin başlamasından önce veya bitmesinden sonra yapılması teknik olarak zorunlu olan bu işler için şu sınırlar geçerlidir:
- Günlük Süre Sınırı: HTT işleri için ayrılan süre günde en çok 2 saattir.
- Toplam Çalışma Sınırı: Asıl iş ile HTT işlerinin toplamı günde 11 saati asla geçemez.
2. Ücretlendirme ve Fazla Mesai
HTT işleri, işçinin normal mesaisinin dışındaki bir zaman diliminde yapıldığı için fazla çalışma hükmündedir. Bu sürelerin karşılığı;
- Haftalık 45 saati aşan her saat için %50 zamlı ücret ödenmelidir.
- Bu işler için işçiye serbest zaman (izin) verilmesi mümkün değildir; mutlaka nakden ödenmelidir.
3. Kimler HTT İşlerinde Çalıştırılamaz?
HTT işleri teknik ve bazen fiziksel olarak yorucu olduğu için bazı çalışan gruplarına yasaklanmıştır:
- 18 yaşından küçük genç ve çocuk işçiler.
- Sağlık raporu ile ağır işlerde çalışması yasaklananlar.
- Hamile ve emziren kadınlar (riskli HTT işlerinde).
4. Nöbetleşe Çalışma Esası
İlgili yönetmelik uyarınca, bu işlerin sürekli aynı işçilere yaptırılmaması, mümkünse nöbetleşe bir sistemle (rotasyon) yürütülmesi esastır. Bu sayede işçilerin yıpranmasının önüne geçilmesi amaçlanır.
Sonuç olarak; hazırlama ve temizleme süreleri “gönüllü ek mesai” değil, teknik bir zorunluluktur. Ancak bu zorunluluk işçinin 2 saatlik ek sınırı ve zamlı ücret hakkı saklı kalarak yürütülmelidir.
