Grev Esnasında İşveren Yerine İşçi Alabilir mi? (Madde 68)
Grev, işçilerin ekonomik ve sosyal haklarını korumak için kullandıkları bir baskı aracıdır. Grevin etkili olabilmesi için, işverenin grevdeki işçilerin yerine başkalarını koyarak üretime devam etmesi yasaklanmıştır. Bu yasağa hukukta “Grevde Yerine İşçi Alma Yasağı” denir.
1. Yasağın Kapsamı: Grev Kırıcılığı Engelidir
6356 sayılı Kanun’un 68. maddesi uyarınca, kanuni bir grev süresince işveren;
- Greve katılan işçilerin yerine yeni işçi alamaz.
- Greve katılan işçilerin işlerini, başka bir işyerinden getirdiği işçilere yaptıramaz.
- Taşeron (alt işveren) üzerinden işçi temin ederek üretimi sürdüremez.
2. İstisnalar: Kimler Çalışmaya Devam Edebilir?
Yasak, sadece grevdeki işçilerin yerine dışarıdan birilerinin getirilmesini kapsar. Şu kişiler çalışmaya devam edebilir:
- Greve Katılmayanlar: Sendika üyesi olmayan veya üye olup da greve katılmama kararı alan işçiler kendi işlerini yapmaya devam edebilirler. Ancak bu kişiler, grevdeki arkadaşlarının işlerini yapmaya zorlanamazlar.
- Zorunlu Personel: İşyeri güvenliği, makine bakımı veya canlı hayvanların korunması gibi “grev dışı bırakılan” (Madde 65) personel çalışmak zorundadır.
6356 Sayılı Kanun Madde 68: “İşveren, kanuni bir grev veya lokavt süresince, 67 nci madde hükmü saklı kalmak kaydıyla, greve katılan veya lokavta maruz kalan işçilerin yerine, hiç bir surette başkasını işe alamaz veya başkalarını çalıştıramaz.”
3. Yasağın İhlali ve Cezası
Eğer işveren bu yasağı çiğneyerek dışarıdan işçi getirirse (grev kırıcılığı yaparsa);
- Sendika, İş Mahkemesi’ne başvurarak bu durumun tespitini ve çalışmanın durdurulmasını isteyebilir.
- İşverene, her bir usulsüz çalıştırılan işçi için ağır idari para cezaları uygulanır.
- Grev gözcüleri bu durumu raporlayarak Çalışma Bölge Müdürlüğü’ne bildirebilirler.
Önemli: İşveren, grev süresince işçilerin yerine başkasını alamaz ancak greve katılmayan işçilerle işletmeyi “kısmen” de olsa ayakta tutmaya çalışabilir.
4. Lokavt Durumunda Da Yasak Geçerlidir
İşverenin lokavt kararı aldığı durumlarda da işçi alma yasağı aynen devam eder. İşveren hem işçileri çıkarıp hem de yerlerine yeni bir ekip kuramaz.
Sonuç olarak; yerine işçi alma yasağı, grev silahının işlevsiz kalmasını önleyen en güçlü yasal korumadır. Bu kural sayesinde işveren, masada anlaşmak yerine dışarıdan ucuz iş gücü bularak grevi kırma yoluna gidemez.
