Fesih Yasağı ve Ücretsiz İzin Uygulamaları
COVID-19 pandemisi süresince istihdamın korunması amacıyla 4857 sayılı İş Kanunu’na Geçici 10. madde eklenmiş ve belirli bir süre için işverene fesih yasağı getirilmiştir. Bu dönemde işveren, ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık halleri dışında işçi çıkaramamış, bunun yerine işçiyi tek taraflı ücretsiz izne çıkarma hakkına sahip olmuştur.
Güncel Durumda Ücretsiz İzin
Olağan dönemlerde (pandemi dışında), işverenin işçiyi tek taraflı olarak ücretsiz izne çıkarma hakkı YOKTUR. Ücretsiz izin ancak şu şekillerde uygulanabilir:
- Tarafların Anlaşması: İşçi ve işveren karşılıklı anlaşarak ücretsiz izin kararı alabilirler. İşçinin yazılı onayı şarttır.
- İşçinin Talebi: İşçi mazeret belirterek ücretsiz izin talep edebilir, işveren de bunu uygun görürse onaylar.
- Yol İzni: Yıllık iznini başka bir yerde geçirecek olan işçilere, talep etmeleri halinde 4 güne kadar ücretsiz yol izni verilmesi zorunludur (Md. 56).
- Doğum Sonrası Ücretsiz İzin: Kadın işçilere, analık izni bitiminden itibaren talep etmeleri halinde 6 aya kadar ücretsiz izin verilmesi zorunludur (Md. 74).
İşçinin Onayı Olmadan Ücretsiz İzin
İşveren, işçinin rızası olmadan onu zorla ücretsiz izne çıkarırsa, bu durum işçi açısından “iş sözleşmesinin eylemli feshi” anlamına gelir. Bu durumda işçi:
- Kıdem tazminatını talep edebilir.
- İhbar tazminatını talep edebilir.
- İşe iade davası açabilir (iş güvencesi şartlarını taşıyorsa).
Fesih Yasağı (Güncel Durum)
Şu anda genel bir fesih yasağı bulunmamaktadır. İşverenler, İş Kanunu’nun 17. (bildirimli fesih), 18. (geçerli nedenle fesih) ve 25. (haklı nedenle fesih) maddelerine uygun olmak kaydıyla işçi çıkarabilirler.
Sonuç
Pandemi dönemi uygulamaları sona ermiştir. Günümüzde işveren, işçiyi rızası dışında ücretsiz izne gönderemez. Gönderirse, bu durum haksız fesih sayılır ve işçiye tüm tazminat haklarını kazandırır.
