Bordroda Fazla Mesai Tahakkuku Varsa İspat
İş davalarında fazla mesai ücretlerinin ispatı konusunda en kritik belgelerden biri ücret bordrolarıdır. İşçinin imzaladığı bordroda “fazla mesai” hanesinde bir rakam yazılıysa (yani tahakkuk varsa), ispat kuralları tamamen değişir ve işçi için daha zorlu bir süreç başlar.
Tahakkuk Ne Demektir?
Bordroda “tahakkuk olması”, o ay için işçiye belirli bir miktar fazla mesai ödemesi yapıldığının bordro üzerinde gösterilmesi demektir. Örneğin bordroda “Fazla Mesai: 10 Saat, Tutar: 500 TL” yazıyorsa tahakkuk var demektir.
İmzalı Bordro ve İhtirazi Kayıt
Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre, işçi bordroyu imzalarken herhangi bir itiraz şerhi (ihtirazi kayıt) düşmemişse, bordroda yazan kayıtları doğru kabul etmiş sayılır.
Yargıtay Kuralı: İmzalı bordroda fazla mesai tahakkuku varsa, işçi bordroda yazandan daha fazla çalıştığını iddia ediyorsa, bunu artık tanıkla ispatlayamaz. Bu iddiasını ancak yazılı delille (işyeri kayıtları, puantaj, görev emri vb.) ispatlamak zorundadır.
İhtirazi Kayıt Varsa
İşçi bordroyu imzalarken “fazla mesai haklarım saklıdır”, “eksik ödeme” veya “fazla mesai eksik hesaplanmıştır” gibi bir şerh düşmüşse, bordroda tahakkuk olsa bile daha fazla çalıştığını her türlü delille (tanık dahil) ispatlayabilir.
Sembolik Tahakkuklar (Göstermelik Ödemeler)
Bazı işverenler, ileride dava açılmasını engellemek için bordrolara her ay çok düşük ve sabit miktarlarda (örneğin her ay 1-2 saat) fazla mesai yazarak tahakkuk oluşturmaktadır. Yargıtay son dönem kararlarında bu duruma da dikkat çekmektedir:
- Eğer bordrodaki fazla mesai tahakkukları hayatın olağan akışına aykırı derecede düşük ve sembolikse (örneğin işçi ayda 50 saat fazla mesai yapıyor ama bordroda hep 2 saat gösteriliyorsa), işçi bu durumu tanıkla ispatlayabilir.
- Ancak bordroda makul ve değişken oranlarda tahakkuklar varsa, “imzalı bordroya karşı yazılı delil” kuralı katı bir şekilde uygulanır.
Banka Ödemesi ve İmzasız Bordro
Ücretin bankadan ödendiği durumlarda bordroda imza şartı aranmaz. Ancak bordroda fazla mesai tahakkuku varsa ve bu tutar banka hesabına yatırılmışsa, işçi yine bordroda yazandan daha fazla çalıştığını yazılı delille ispatlamak zorundadır. Sadece “bordroyu imzalamadım” demek bu durumda kurtarıcı olmaz.
