Belirli Süreli İş Sözleşmesi Hangi Hallerde Yapılır?
İş hukukunda kural, iş sözleşmelerinin belirsiz süreli olmasıdır. Belirli süreli iş sözleşmeleri ise istisnai niteliktedir. İşverenin keyfi olarak belirli süreli sözleşme yapmasının önüne geçmek ve işçinin kıdem, ihbar tazminatı gibi haklarını korumak amacıyla kanun koyucu bu konuda sıkı şartlar getirmiştir.
Kanuni Dayanak ve Tanım
4857 sayılı İş Kanunu’nun 11. maddesine göre;
Bu tanımdan anlaşıldığı üzere, belirli süreli iş sözleşmesi yapabilmek için sadece sürenin belirlenmesi yetmez, aynı zamanda objektif bir nedenin de varlığı şarttır.
Belirli Süreli Sözleşme Yapılabilecek Haller
Yargıtay kararları ve doktrin ışığında, belirli süreli iş sözleşmesi yapılabilecek başlıca haller şunlardır:
- Belirli Süreli İşler: İşin niteliği gereği ne kadar süreceği önceden kestirilebilen işler. Örneğin, bir inşaat projesi, bir fuar organizasyonu veya mevsimlik bir tarım işi.
- Belli Bir İşin Tamamlanması: Bir baraj inşaatı, bir köprü yapımı veya bir bilgisayar yazılımının kodlanması gibi sonucu belli olan ve tamamlandığında sona erecek işler.
- Belirli Bir Olgunun Ortaya Çıkması: Örneğin, doğum iznine ayrılan bir personelin yerine geçici olarak işçi alınması. Bu durumda işe alınan işçinin sözleşmesi, doğum iznindeki personel dönene kadar belirli süreli yapılabilir.
Önemli Not: Sürekli nitelik gösteren işlerde (örneğin bir fabrikadaki üretim hattı işçisi veya bir mağazadaki satış danışmanı), sırf deneme süresini uzatmak veya tazminat ödememek amacıyla belirli süreli sözleşme yapılamaz. Yapılırsa, bu sözleşme baştan itibaren belirsiz süreli kabul edilir.
Zincirleme Sözleşme Yasağı
İş Kanunu Md. 11/2’ye göre; “Belirli süreli iş sözleşmesi, esaslı bir neden olmadıkça, birden fazla üst üste (zincirleme) yapılamaz. Aksi halde iş sözleşmesi başlangıçtan itibaren belirsiz süreli kabul edilir.”
Ancak, esaslı bir nedenin varlığı halinde (örneğin her yıl yenilenen bir ihale konusu iş veya okul dönemiyle sınırlı servis şoförlüğü gibi), zincirleme sözleşmeler de belirli süreli özelliğini koruyabilir.
Sonuç
Belirli süreli iş sözleşmesi, ancak kanunda sayılan objektif koşulların varlığı halinde ve yazılı olarak yapılabilir. Bu şartlar yoksa, sözleşmede bir süre belirtilmiş olsa bile hukuken belirsiz süreli sayılır ve işçi, belirsiz süreli sözleşmenin sağladığı tüm iş güvencesi hükümlerinden yararlanır.
