İşverenin Ücretten Keyfi Kesinti Yapması

Ücretin korunması, İş Kanunu’nun en hassas konularından biridir. İşveren, işçinin emeğinin karşılığı olan ücretten ancak kanunda belirtilen sınırlı hallerde kesinti yapabilir. Keyfi kesintiler hem hukuka aykırıdır hem de işverene ağır idari cezalar yükler.

1. Ücretten Kesinti Yapılabilecek Yasal Haller

İşverenin ücret kesintisi yapabileceği temel durumlar şunlardır:

• Vergi ve Sigorta Primleri: Kanunen zorunlu olan kesintiler.
• Yasal Haciz: İcra müdürlüklerinden gelen maaş haczi müzekkereleri (1/4 oranında).
• Nafaka Borçları: Mahkeme kararıyla belirlenen nafaka tutarları.
• Ücret Kesme Cezası: İş sözleşmesi veya TİS’te belirtilen disiplin kuralları çerçevesinde (ayda 2 günlük ücreti aşamaz).
• İşçinin Onayı: İşçinin borçları veya avans mahsupları için verdiği yazılı muvafakat.

2. Keyfi Kesinti Sayılan Durumlar

Aşağıdaki gerekçelerle yapılan kesintiler “keyfi” ve hukuka aykırıdır:

1. İşyerinin karının düşmesi veya ekonomik kriz gerekçesiyle yapılan indirimler,
2. İşçinin performansının düşük olduğu iddiasıyla yapılan kesintiler,
3. Müşterinin ödeme yapmaması durumunda satış temsilcisinden yapılan kesintiler,
4. İşçinin istifa etmesi durumunda “ihbar süresine uymadı” diyerek kalan maaşın ödenmemesi (bu tazminat ayrı bir alacaktır, mahsup edilemez).

3. İşçinin Hakları

Ücretinden hukuksuz kesinti yapılan işçi şunları yapabilir:

• Haklı Fesih: Ücretin eksik ödenmesi nedeniyle sözleşmesini derhal feshedip kıdem tazminatını isteyebilir.
• İcra Takibi: Ödenmeyen ücret tutarı için doğrudan icra takibi başlatabilir.
• Şikayet: Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğü’ne (İŞKUR) veya ALO 170 hattına başvurabilir.

Sonuç olarak; işçinin ücreti “kutsal” kabul edilir. İşverenin herhangi bir alacağını tahsil etmek için işçinin maaşına tek taraflı olarak el koyması (takas-mahsup) Türk Borçlar Kanunu ve İş Kanunu uyarınca çok sıkı şartlara bağlanmıştır. Bu kuralların ihlali işvereni haksız duruma düşürür.