Toplu İşçi Çıkarma Nedir ve Şartları Nelerdir? (Md. 29)
Ekonomik, teknolojik, yapısal vb. işletme, işyeri veya işin gereklerinden kaynaklanan nedenlerle bir ay içinde işyerinden çok sayıda işçinin işine son verilmesine “toplu işçi çıkarma” denir. İş Kanunu’nun 29. maddesi, bu durumu özel bir prosedüre bağlamıştır.
Hangi Sayıda Çıkarma “Toplu Çıkarma” Sayılır?
İşyerinde çalışan işçi sayısına göre, bir aylık süre içinde ve aynı tarihte veya farklı tarihlerde işine son verilen işçi sayısı şu sınırları aşıyorsa toplu çıkarma sayılır:
- 20 – 100 işçi çalışan işyerinde: En az 10 işçi,
- 101 – 300 işçi çalışan işyerinde: En az %10 oranında işçi,
- 301 ve daha fazla işçi çalışan işyerinde: En az 30 işçi.
İşverenin Yapması Gereken Bildirimler
İşveren, toplu işçi çıkarma kararını fesihlerin gerçekleşeceği tarihten en az 30 gün önce bir yazı ile;
- İşyeri sendika temsilcilerine,
- İl Çalışma ve İş Kurumu Müdürlüğüne (İŞKUR),
- SGK’ya (uygulamada İŞKUR bildirimi yeterli görülmektedir),
bildirmek zorundadır.
Bildirim İçeriği: Bildirimde işçi çıkarmanın sebepleri, bundan etkilenecek işçi sayısı ve grupları ile işe son verme işlemlerinin hangi zaman diliminde gerçekleşeceği yer almalıdır.
Sendika Temsilcileri ile Görüşme
Bildirimden sonra işveren, sendika temsilcileri ile görüşme yapmak zorundadır. Bu görüşmenin amacı, fesihleri önlemek veya sayısını azaltmak ya da işten çıkarılanların olumsuz etkilerini en aza indirmektir. Görüşme sonunda bir tutanak düzenlenir.
Fesihlerin Hüküm Doğurması
Fesih bildirimleri, işverenin İŞKUR’a yaptığı bildirimden 30 gün sonra hüküm doğurur. Yani işçiler en erken 30 gün sonra işten çıkarılabilir (ihbar süreleri saklı kalmak kaydıyla).
Yeniden İşe Alma Zorunluluğu
Toplu işçi çıkarma ile iş sözleşmesi feshedilen işçiler, işveren toplu çıkarmadan sonraki 6 ay içinde aynı nitelikteki iş için yeniden işçi almak isterse, tercihen işe çağrılmalıdır.
Sonuç
Toplu işçi çıkarma prosedürüne uyulmaması (bildirim yapılmaması, 30 günlük sürenin beklenmemesi vb.), fesihleri geçersiz kılmaz ancak işverene idari para cezası uygulanmasına ve işe iade davalarının kaybedilmesine neden olabilir.
