Özel Sektör İşverenleri Eski Hükümlü Çalıştırmak Zorunda mı?
İş hukukunda engelli ve eski hükümlü istihdamı, “Kontenjan Dahilinde Çalıştırma Zorunluluğu” başlığı altında düzenlenmiştir. Ancak 2008 yılında yapılan yasal değişiklikle, özel sektör ve kamu sektörü arasındaki yükümlülükler birbirinden ayrılmıştır.
1. Mevcut Yasal Durum
4857 Sayılı İş Kanunu’nun 30. maddesinin güncel haline göre; özel sektör işverenleri için eski hükümlü çalıştırma zorunluluğu bulunmamaktadır.
- Özel sektör işyerlerinde 50 veya daha fazla işçi çalıştırılıyorsa, sadece %3 oranında engelli işçi çalıştırma zorunluluğu vardır.
- Eski hükümlü çalıştırma zorunluluğu (%2 oranıyla) sadece kamu işyerleri için geçerlidir.
2. Gönüllü İstihdam ve Teşvikler
Özel sektör işverenleri için bir zorunluluk olmasa da, eski hükümlülerin topluma kazandırılması amacıyla gönüllü istihdam teşvik edilmektedir:
- İşverenler İŞKUR aracılığıyla eski hükümlü istihdam edebilirler.
- Bu kapsamda yapılan istihdamlarda, işçinin durumuna göre (genç, kadın veya mesleki belgeli olması gibi) SGK işveren hissesi teşviklerinden yararlanılması mümkündür.
3. Terör Mağdurları İçin Durum
Benzer şekilde, “terör mağduru” çalıştırma yükümlülüğü de sadece kamu sektörü için belirlenmiştir. Özel sektör işverenlerinin bu kapsamda da bir yasal kontenjan doldurma zorunluluğu yoktur.
4. Neden Kaldırıldı?
2008 yılındaki değişikliğin temel amacı, özel sektörün üzerindeki istihdam yükünü hafifletmek ve önceliği engelli bireylerin iş hayatına kazandırılmasına vermektir. Kamu sektörü ise “sosyal sorumluluk” gereği hem engelli hem de eski hükümlü kotasını korumaya devam etmektedir.
Sonuç olarak; özel sektörde eski hükümlü çalıştırmak tamamen işverenin takdirine ve kurumsal sosyal sorumluluk anlayışına bırakılmıştır. Bu yöndeki bir istihdam, yasal bir mecburiyet değil, toplumsal bir katkıdır.
