Nafaka Borcunun Ücret Haczindeki Önceliği
Ücret hacizlerinde genel kural “sıra usulü” ve “1/4 oranı” olsa da, söz konusu nafaka borcu olduğunda işler değişir. Nafaka, borçlunun bakmakla yükümlü olduğu kişilerin (eş, çocuk vb.) geçim kaynağı olduğu için kanun koyucu bu alacağa mutlak bir öncelik ve ayrıcalık tanımıştır.
Nafaka Alacağının Sıradaki Yeri
İcra ve İflas Kanunu ile İş Kanunu uygulamalarına göre, nafaka alacakları diğer tüm adi alacakların (kredi kartı, senet, fatura vb.) önündedir. İşçinin maaşında daha önce konulmuş 10 tane haciz olsa bile, nafaka haczi geldiğinde bu hacizlerin en önüne geçer ve birinci sırayı alır.
Nafaka İçin Kesinti Oranı
Nafaka borcunun tahsilinde, İş Kanunu’nun 35. maddesindeki “1/4 sınırı” uygulanmaz. İcra dairesi tarafından belirlenen aylık nafaka miktarının tamamı işçinin maaşından kesilir. Bu miktar maaşın yarısı veya daha fazlası olsa bile kesinti yapılmak zorundadır.
Hem Nafaka Hem Başka Haciz Varsa
İşçinin maaşında hem nafaka haczi hem de başka bir borçtan dolayı haciz varsa, hesaplama şu sırayla yapılır:
- Önce aylık nafaka tutarı maaştan kesilir ve nafaka alacaklısına ödenir.
- Kalan maaşın değil, işçinin brüt maaşından yasal kesintiler (vergi, SGK) düştükten sonraki tüm net maaşının 1/4’ü hesaplanır.
- Bu 1/4’lük tutar da sıradaki diğer alacaklıya (örneğin bankaya) ödenir.
Örnek: İşçinin 20.000 TL net maaşı var. 6.000 TL aylık nafaka borcu ve bir de banka haczi bulunuyor.
1. Önce 6.000 TL nafaka kesilir.
2. Sonra 20.000 TL’nin 1/4’ü olan 5.000 TL banka borcu için kesilir.
3. Toplam kesinti 11.000 TL olur, işçiye 9.000 TL ödenir.
Birikmiş Nafaka Borçları
Burada dikkat edilmesi gereken en önemli husus “aylık işleyen nafaka” ile “birikmiş nafaka” ayrımıdır:
- Aylık Nafaka: Önceliklidir ve tamamı kesilir.
- Birikmiş Nafaka: Geçmişe dönük ödenmeyen nafakaların toplamıdır. Bu alacak, “adi alacak” hükmündedir. Öncelik hakkı yoktur ve maaşın 1/4’ü içinden sırası gelince ödenir.
Sonuç olarak; nafaka alacağı, sosyal devlet ilkesi gereği en imtiyazlı alacak türüdür ve diğer borçluların haklarını kısıtlayarak da olsa öncelikle tahsil edilir.
