Mücbir Sebeple İşin Durması ve Ücret
Mücbir sebep; işverenin veya işçinin kontrolü dışında gerçekleşen, önlenmesi mümkün olmayan ve işyerindeki faaliyetin tamamen veya kısmen durmasına neden olan dışsal olaylardır (Deprem, sel, yangın, salgın hastalık, genel grev, devletin koyduğu yasaklar vb.). Bu gibi durumlarda iş akdinin ve ücretin akıbeti İş Kanunu ile düzenlenmiştir.
İlk Bir Hafta: Yarım Ücret
Mücbir sebep nedeniyle işyerinde faaliyet durduğunda veya işçi işine gidemediğinde, iş sözleşmesi askıda kalır. İş Kanunu’nun 40. maddesi uyarınca, bu bekleme süresi içinde bir haftaya kadar her gün için işçiye yarım ücret ödenir.
Bir Haftadan Sonra: Ücretsiz İzin ve Fesih Hakkı
Zorlayıcı sebep bir haftadan fazla sürerse:
- İşverenin ücret ödeme yükümlülüğü (yarım ücret dahil) ortadan kalkar. İşçi bu süreden sonra ücret alamaz (ücretsiz izin gibi işlem görür).
- Fesih Hakkı: Mücbir sebebin bir haftadan fazla sürmesi durumunda, hem işçi (Md. 24/III) hem de işveren (Md. 25/III) iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir.
- Kıdem Tazminatı: İş sözleşmesi bu nedenle feshedilirse, işçi 1 yıllık kıdem şartını taşıyorsa kıdem tazminatına hak kazanır. Ancak ihbar tazminatı ödenmez.
Telafi Çalışması
Zorlayıcı sebepler ortadan kalktıktan sonra işyeri tekrar faaliyete geçerse, işveren çalışılmayan sürelerin telafisi için işçilere telafi çalışması yaptırabilir (Md. 64). Bu çalışma, günlük en çok çalışma süresini aşmamak koşuluyla günde 3 saatten fazla olamaz ve tatil günlerinde yaptırılamaz. Telafi çalışması için işçiye ayrıca fazla mesai ücreti ödenmez.
