Lojman Tahsisi ve Ücret Niteliği

İşverenin işçiye konut (lojman) tahsis etmesi veya kira yardımı yapması, iş hukukunda “ayni ödeme” veya “sosyal yardım” olarak değerlendirilir. Bu yardım, işçinin barınma ihtiyacını karşılayarak ona ekonomik bir menfaat sağlar. Peki, lojman tahsisinin hukuki sonuçları nelerdir?

Lojmanın Ücret Niteliği

Lojman tahsisi, işçiye sağlanan para ile ölçülmesi mümkün bir menfaattir. Bu nedenle, işçinin kıdem ve ihbar tazminatı hesaplanırken dikkate alınan “giydirilmiş ücret” kavramına dahil edilir. Yani işçi işten ayrılırken alacağı tazminat, sadece maaşı üzerinden değil, maaş + lojman bedeli (emsal kira bedeli) üzerinden hesaplanır.

Lojman Tahsisinin Kaldırılması

İşveren tarafından işçiye sürekli olarak sağlanan lojman imkanı, zamanla “işyeri uygulaması” haline gelir ve işçinin kazanılmış hakkı olur. İşveren, haklı bir neden (örneğin lojmanın yıkılması) olmadan bu imkanı tek taraflı olarak kaldıramaz. Eğer kaldırırsa, bu durum “çalışma koşullarında esaslı değişiklik” sayılır (İş Kanunu Md. 22) ve işçiye haklı nedenle fesih hakkı verir.

Kira Bedeli ve Kesintiler

Bazı durumlarda işveren lojman tahsis eder ancak işçiden cüzi bir kira bedeli kesebilir. Bu durumda, işçiye sağlanan menfaat, lojmanın piyasa rayiç kira bedeli ile işçiden kesilen kira bedeli arasındaki farktır.

Kapıcı Konutları

Konut kapıcılarına tahsis edilen kapıcı daireleri (lojmanlar), İş Kanunu’nun 110. maddesi ve ilgili yönetmelik gereği kira bedeli alınmaksızın tahsis edilir. Kapıcı konutları için işçiden kira istenemez ve bu konutlar elektrik, su gibi giderlerden (iş sözleşmesine göre) muaf tutulabilir. Kapıcı dairesinin kira karşılığı, kıdem tazminatı hesabına dahil edilir.