Kanun Dışı Grev ve Lokavt Yapmanın Bedeli Nedir? Ağır Sonuçlar ve Tazminatlar
Grev ve lokavt eylemleri, ancak kanunların çizdiği sınırlar içinde kaldığında hukuki koruma altındadır. Bu sınırların dışına çıkılarak yapılan “kanun dışı” eylemler, hem sendikalar hem de işçi ve işverenler için telafisi güç hukuki ve mali sonuçlar doğurur. 6356 sayılı Kanun’un 70, 71 ve 72. maddeleri bu yaptırımları düzenler.
1. Kanun Dışı Grevin İşçiler Açısından Sonuçları
Kanun dışı bir greve katılan veya bu greve teşvik eden işçilerin iş sözleşmeleri, işveren tarafından haklı nedenle ve tazminatsız olarak derhal feshedilebilir.
- İşçi bu durumda kıdem ve ihbar tazminatı hakkını kaybeder.
- Grev süresince çalışılmayan dönem için herhangi bir ücret veya sosyal hak talep edilemez.
- Grev nedeniyle işyerinde meydana gelen zararlardan işçiler şahsen sorumlu tutulabilir.
2. Kanun Dışı Grevin Sendika Açısından Sonuçları
Eğer kanun dışı grev kararı sendika tarafından alınmışsa:
- Zararın Tazmini: Grev nedeniyle işverenin uğradığı tüm maddi zararlar (üretim kaybı, pazar kaybı vb.) sendika tarafından karşılanmak zorundadır.
- Faaliyetin Durdurulması: Mahkeme, kanun dışı eylemleri alışkanlık haline getiren sendikanın faaliyetini durdurabilir veya kapatılmasına karar verebilir.
6356 Sayılı Kanun Madde 71: “Kanun dışı bir grev yapılması halinde bu grev nedeniyle işverenin uğradığı zararlar, grev kararı veren sendika… tarafından karşılanır.”
3. Kanun Dışı Lokavtın Sonuçları (İşveren İçin)
İşverenin yasal şartlara uymadan işçileri işten uzaklaştırması (Kanun Dışı Lokavt) durumunda:
- Ücret Ödeme Zorunluluğu: İşveren, lokavt süresince işçilerin mahrum kaldığı tüm ücretleri ve sosyal hakları, sanki işçiler fiilen çalışmış gibi ödemek zorundadır.
- İdari Cezalar: İşverene, kanun dışı lokavt yaptığı her gün ve her işçi için ağır idari para cezası kesilir.
- Sözleşmenin Haklı Feshi: İşçiler, kanun dışı lokavt nedeniyle iş sözleşmelerini haklı nedenle feshederek kıdem tazminatlarını alabilirler.
4. Yargı Yolu: Tespit Davası
Bir eylemin kanun dışı olup olmadığı konusunda taraflardan biri iş mahkemesinden “grev veya lokavtın kanun dışı olduğunun tespiti” davası açabilir. Mahkeme bu davaları öncelikle ve ivedilikle sonuçlandırır.
Sonuç olarak; kanun dışı grev ve lokavt, iş hukukundaki barış ortamını dinamitleyen en ağır ihlallerdir. Yasaya aykırı adım atan taraf, karşı tarafın uğradığı tüm zararı üstlenmek ve iş ilişkisinin sona ermesi riskine katlanmak zorundadır.
