Kamu Makamlarının Hakedişlerden Ücret Kesme Yükümlülüğü (Md. 36)
Kamu ihaleleri kapsamında yürütülen projelerde, işçilerin ücret alacaklarını devlet güvencesine alan çok kritik bir düzenleme mevcuttur. 4857 Sayılı İş Kanunu’nun 36. maddesi, kamu kurumlarına müteahhit hakedişlerinden “işçi ücreti kesintisi” yapma ve doğrudan işçiye ödeme görevi yükler.
İdarenin Denetim ve Ödeme Süreci
Bir kamu işinde çalışan işçinin ücreti ödenmiyorsa, süreç şu şekilde işlemelidir:
- Kontrol Zorunluluğu: İdare, her hakediş ödemesinden önce müteahhitten ücret bordrolarını ve banka dekontlarını istemek zorundadır.
- İlan ve Başvuru: Hakediş ödenmeden önce şantiyeye ilan asılarak, alacağı olan işçilerin başvurması istenir. Başvuran işçinin alacağı kesinleşmişse, idare bu tutarı hakedişten keser.
- Doğrudan İşçiye Ödeme: Kesilen tutar müteahhide değil, doğrudan işçinin banka hesabına yatırılır.
Kritik Sınır: Kamu makamları, işçinin ödenmeyen ücretlerinden her hakediş dönemi için en fazla 3 aylık tutar kadar sorumludur. Üç ayı aşan alacaklar için idarenin bu madde kapsamında ödeme zorunluluğu yoktur.
Asıl İşverenlerin Sorumluluğu
36. maddenin son fıkrası uyarınca, sadece kamu değil, özel sektördeki asıl işverenler de alt işverene (taşerona) verdikleri işlerde işçilerin ücretlerinin ödenip ödenmediğini her ay kontrol etmekle yükümlüdür. Ödenmeyen ücretler hak edişten kesilerek işçiye ödenmelidir.
Sonuç olarak; kamu işlerinde çalışan işçiler için bu madde, maaşın ödenmeme riskine karşı en güçlü yasal kalkandır. İşçilerin haklarını ararken hakediş dönemlerini takip etmeleri ve idareye yazılı başvuruda bulunmaları büyük önem taşır.
