İstifa Eden İşçi Hangi Hallerde Kıdem Tazminatı Alır?
Genel kural olarak kendi isteğiyle işten ayrılan (istifa eden) işçi kıdem tazminatı alamaz. Ancak İş Kanunu ve 1475 sayılı Kanun’un 14. maddesi, işçiyi korumak amacıyla bu kurala bazı önemli istisnalar getirmiştir. İşte istifa etmesine rağmen kıdem tazminatına hak kazanılan durumlar:
1. Haklı Nedenle Fesih (İş Kanunu Md. 24)
İşçi, işveren kaynaklı bazı haksızlıklara veya zorlayıcı sebeplere dayanarak istifa ederse, buna “haklı nedenle fesih” denir ve kıdem tazminatını alır. Örnekler:
- Maaşın Ödenmemesi: Maaşın, fazla mesainin veya primlerin eksik ödenmesi veya hiç ödenmemesi.
- SGK Primlerinin Yatırılmaması: Primlerin eksik yatırılması veya maaşın bordroda düşük gösterilmesi.
- Mobbing ve Taciz: İşçinin psikolojik tacize veya cinsel tacize uğraması.
- İş Sağlığı ve Güvenliği: İşyerinde hayati tehlike arz eden durumların bulunması ve önlem alınmaması.
- Çalışma Koşullarında Esaslı Değişiklik: İşçinin rızası olmadan görev yerinin değiştirilmesi veya ücretinin düşürülmesi.
2. Emeklilik İçin İstifa
İşçi, emeklilik şartlarını (yaş, prim günü, sigortalılık süresi) tamamladığı için işten ayrılırsa kıdem tazminatını alır.
3. 15 Yıl 3600 Gün Şartı (Yaş Dışındaki Şartları Tamamlama)
08.09.1999 tarihinden önce sigortalı olanlar, 15 yıl sigortalılık süresi ve 3600 prim gününü doldurduklarında, SGK’dan “Kıdem Tazminatı Alabilir” yazısı alarak istifa edip tazminatlarını alabilirler. (Daha sonraki tarihlerde sigortalı olanlar için kademeli olarak 4500 gün, 7000 gün gibi şartlar aranır).
4. Askerlik Nedeniyle İstifa
Erkek işçiler, muvazzaf askerlik hizmeti nedeniyle işten ayrılmak zorunda kaldıklarında kıdem tazminatına hak kazanırlar.
5. Kadın İşçinin Evlenmesi
Kadın işçi, resmi nikah tarihinden itibaren 1 yıl içinde evlilik gerekçesiyle istifa ederse kıdem tazminatını alabilir.
Sonuç
İstifa eden işçinin kıdem tazminatı alabilmesi için, istifasının yukarıdaki haklı veya geçerli nedenlerden birine dayanması ve en az 1 yıllık kıdem şartını sağlaması gerekir. Sebepsiz istifa eden (“sıkıldım”, “daha iyi iş buldum” diyen) işçi tazminat alamaz.
