İşe İade Davası Açma Şartları Nelerdir?

İş sözleşmesinin işveren tarafından feshedilmesi durumunda, her işçinin doğrudan işe iade davası açma hakkı bulunmamaktadır. İş Kanunu’nun “iş güvencesi” hükümleri, belirli koşulları sağlayan işçileri koruma altına almıştır. Bu kapsamda işe iade davası açabilmek için kanunda öngörülen dört temel şartın birlikte gerçekleşmiş olması gerekir.

1. İş Kanunu veya Basın İş Kanunu Kapsamında Çalışmak

İşe iade davası açabilmek için öncelikle işçinin 4857 sayılı İş Kanunu veya 5953 sayılı Basın İş Kanunu kapsamında çalışıyor olması gerekir. Borçlar Kanunu’na tabi çalışanlar veya Deniz İş Kanunu kapsamında olanlar bu davayı açamazlar.

2. İşyerinde 30 veya Daha Fazla İşçi Çalıştırılması

İş güvencesinden yararlanabilmek için işçinin çalıştığı işyerinde en az 30 işçinin çalışıyor olması şarttır. Bu sayı hesaplanırken:

• Aynı işverenin aynı işkolundaki tüm işyerlerinde çalışan toplam işçi sayısı dikkate alınır.
• Belirli veya belirsiz süreli, tam veya kısmi süreli çalışan tüm işçiler hesaba katılır.
• Alt işveren (taşeron) işçileri, asıl işverenin işçi sayısına dahil edilmez (muvazaa durumu hariç).

3. İşçinin En Az 6 Aylık Kıdeminin Olması

İşçinin işe iade davası açabilmesi için o işyerinde en az 6 aylık kıdemi bulunmalıdır. Bu süre hesaplanırken:

• İşçinin aynı işverenin farklı işyerlerinde geçirdiği süreler birleştirilir.
• Deneme süreleri kıdeme dahildir.
• İstisna: Yer altı işlerinde çalışan işçilerde 6 aylık kıdem şartı aranmaz (İş Kanunu Md. 18/1).

4. Belirsiz Süreli İş Sözleşmesi ile Çalışmak

İş güvencesi hükümleri sadece belirsiz süreli iş sözleşmeleri için geçerlidir. Belirli süreli iş sözleşmesiyle (örneğin 1 yıllık sözleşme) çalışan işçiler, sözleşme süresinin bitiminden önce haksız yere çıkarılsalar dahi işe iade davası açamazlar; ancak bakiye süre ücreti gibi tazminatları talep edebilirler.

5. İşveren Vekili Olmamak

İşletmenin bütününü sevk ve idare eden işveren vekilleri ile işyerini sevk ve idare eden ve işçiyi işe alma ve işten çıkarma yetkisi bulunan işveren vekilleri işe iade davası açamazlar (İş Kanunu Md. 18/Son).

6. Feshin Geçerli Bir Sebebe Dayanmaması

Son olarak, işverenin yaptığı feshin “geçerli bir nedene” dayanmaması gerekir. İşveren, fesih bildirimini yazılı olarak yapmalı ve fesih sebebini açıkça belirtmelidir. Eğer sebep gösterilmemişse veya gösterilen sebep (performans düşüklüğü, ekonomik kriz vb.) gerçeği yansıtmıyorsa işçi işe iade davası açabilir.