İşçinin Sadakat Borcu Nedir?
İş sözleşmesi, sadece “iş görme” ve “ücret ödeme” edimlerinden ibaret değildir. Taraflar arasında kurulan güven ilişkisi, işçiye işverenin çıkarlarını koruma ve ona sadık kalma yükümlülüğü getirir. Buna hukuk literatüründe “Sadakat Borcu” denir.
Kanuni Temel (TBK Md. 396)
Sadakat borcu, Türk Borçlar Kanunu’nun 396. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre işçi;
- İşverenin haklı menfaatinin korunmasında özenle davranmak,
- İşverene ait makine, araç ve gereçleri usulüne uygun kullanmak,
- İşverenin zarara uğramasını engellemek,
- İş ilişkisi devam ederken işverenle rekabet etmemek,
- Üretim ve iş sırlarını saklamak
zorundadır.
Sadakat Borcunun Kapsamı
Sadakat borcu, işçinin hem yapması gerekenleri (olumlu edimler) hem de yapmaması gerekenleri (olumsuz edimler) kapsar.
1. Sır Saklama Yükümlülüğü
İşçi, işi gereği öğrendiği ticari sırları, müşteri bilgilerini veya üretim tekniklerini rakiplere veremez veya kendi yararına kullanamaz. Bu yükümlülük, işverenin haklı menfaati olduğu sürece iş sözleşmesi sona erdikten sonra da devam edebilir.
2. Rekabet Etmeme Yükümlülüğü
İşçi, iş sözleşmesi devam ederken başka bir işte çalışarak işvereniyle rekabet edemez. Örneğin, bir mobilya mağazasında çalışan satış elemanı, mesai saatleri dışında kendi adına mobilya satışı yapamaz.
3. İşvereni Zarara Uğratmama
İşçi, işyerindeki malları korumalı, hırsızlık, yolsuzluk gibi eylemlerden kaçınmalı ve işverenin itibarını zedeleyecek davranışlarda (örneğin sosyal medyada işvereni kötülemek) bulunmamalıdır.
Borca Aykırılığın Sonuçları
Sadakat borcuna aykırı davranış, işveren açısından güven ilişkisinin temelden sarsılması anlamına gelir. Bu durumda işveren:
Bu şekilde yapılan fesihte işçi kıdem ve ihbar tazminatı alamaz. Ayrıca işveren, sadakat borcunun ihlali nedeniyle uğradığı zararın tazminini de işçiden isteyebilir.
Sonuç
Sadakat borcu, işçinin işverene “köle gibi bağlı olması” demek değildir. İşçinin, işverenin haklı ve meşru çıkarlarını dürüstlük kuralı çerçevesinde gözetmesi demektir. İşçinin yasal haklarını araması veya sendikal faaliyetlere katılması sadakat borcuna aykırılık oluşturmaz.
